ABD Başkanı Donald Trump, sanayi için hayati öneme sahip nadir elementler ve kritik minerallerden oluşan 12 milyar dolar değerinde bir stratejik rezerv oluşturulacağını duyurdu. Bu adımla, Amerikan sanayisinin olası tedarik sıkıntılarına karşı korunması ve Çin’e olan bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.
Trump’ın açıklamasına göre rezervin finansmanının 10 milyar doları Amerikan Eximbank tarafından sağlanacak, kalan 2 milyar dolar ise özel yatırımcılardan temin edilecek. Sistem kapsamında ABD’li şirketler, belirlenen fiyatlar üzerinden bu rezervlerden mineral çekebilecek. Ancak kullanılan hammaddelerin daha sonra tekrar yerine konması zorunlu olacak.
Bu model, ABD’nin acil durumlarda devreye soktuğu Stratejik Petrol Rezervi’ne benzer bir yapı olarak tanımlanıyor.
“Project Vault” devrede
Yeni girişimin “Project Vault” (Kasa Projesi) adıyla hayata geçirileceğini açıklayan Trump, Amerikan şirketlerinin yıllardır piyasa dalgalanmaları nedeniyle kritik minerallere erişimde risk yaşadığını söyledi. Trump, bu projeyle işletmelerin ve çalışanların tedarik zinciri darboğazlarından etkilenmesinin önüne geçileceğini vurguladı.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, oluşturulacak rezervlerden özellikle ABD’li otomotiv ve teknoloji şirketlerinin yararlanmasının beklendiği belirtildi.
Çin’e bağımlılığı azaltma hedefi
Söz konusu adım, nadir elementlerin üretimi ve işlenmesinde dünya genelinde büyük paya sahip olan Çin’e olan bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Nadir elementler; elektrikli araçlar, cep telefonları, savaş uçakları ve ileri teknoloji savunma sistemleri başta olmak üzere pek çok alanda kullanılıyor. Lityum ve kobalt gibi mineraller de bu kapsamda kritik öneme sahip.
Trump, daha önce Danimarka’ya bağlı Grönland’la ilgili açıklamalarında da bölgedeki nadir element rezervlerini gerekçe göstermişti.
ABD Başkanı ayrıca, kritik mineraller konusunda birçok ülkeyle iş birliği yürütüldüğünü belirtti. Bu çerçevede ABD Dışişleri Bakanlığı’nın, Afrika, Asya ve Avrupa’dan yaklaşık 50 ülkenin katılımıyla kritik mineraller konulu bir toplantı düzenlemesi bekleniyor. Toplantının açılış konuşmasını Başkan Yardımcısı JD Vance’in yapacağı ve tedarik zincirlerini güçlendirmeye yönelik çeşitli anlaşmaların imzalanacağı ifade ediliyor.
Öte yandan ABD merkezli Dış İlişkiler Konseyi’nin (CFR) geçen yıl yayımladığı bir rapor, ABD’nin Çin’den yapılan mineral ithalatına Avrupa ülkelerinden daha fazla bağımlı olduğunu ortaya koymuştu. Çin’in geçtiğimiz yıl nadir elementler ve bazı metallerde ihracat kısıtlamalarını artırmasının ardından, Avrupa Komisyonu da Aralık ayında hammadde stoklama planlarını duyurmuştu.
