ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmaya yol açtı. Çatışmaların etkisiyle dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Strait of Hormuz’nda gemi trafiği neredeyse durma noktasına gelirken, Avrupa’da doğalgaz fiyatları sert şekilde yükseldi.
TTF’de fiyatlar bir haftada yüzde 67 arttı
Yaşanan gelişmelerin ardından Avrupa’nın en büyük sanal doğalgaz ticaret noktası olan Title Transfer Facility (TTF) piyasasında fiyatlar hızla yükseldi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından önce 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 euro seviyesinde kapanan nisan vadeli kontratlar, bir hafta içinde yaklaşık yüzde 67 artarak 53,4 euroya çıktı. Fiyatlar 9 Mart sabahı itibarıyla ise megavatsaat başına 68,5 euro seviyesine yükseldi. Bu seviye, yalnızca son işlem gününe göre yaklaşık yüzde 28,5’lik artış anlamına geliyor.
Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği aksadı
Enerji piyasalarındaki yükselişin en önemli nedenlerinden biri, İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşın deniz taşımacılığını sekteye uğratması oldu. İran’a bağlı güçlerin ticari gemilere yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayısında ciddi düşüş yaşandı.
Bölgeden gelen bilgilere göre 7 Mart itibarıyla boğazdan geçebilen gemi sayısı bire kadar düştü. Bu durum petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatında büyük aksamalara yol açtı.
Katar’daki LNG üretimi de etkilendi
Gerilimin enerji piyasalarına etkisini artıran bir diğer gelişme ise Katar’daki LNG tesislerinde üretimin sekteye uğraması oldu. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan QatarEnergy’ye ait tesislerde yaşanan kesinti, Avrupa başta olmak üzere küresel doğalgaz piyasalarında arz endişelerini büyüttü.
Avrupa’da depolar kritik seviyeye indi
Öte yandan Avrupa’daki doğalgaz depolarının doluluk oranının yüzde 30’un altına gerilemesi de fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırdı. Uzmanlara göre hem arz kesintisi riski hem de depolardaki düşük seviyeler, piyasada belirsizliği ve fiyat oynaklığını güçlendiriyor.
Küresel LNG ticaretinin beşte biri buradan geçiyor
Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Katar’ın ihracatının büyük bölümü de bu güzergâh üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılıyor.
Bu nedenle boğazda yaşanan güvenlik sorunları yalnızca bölge ülkelerini değil, Avrupa başta olmak üzere küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, savaşın uzaması halinde enerji fiyatlarında yeni rekorların görülebileceği uyarısında bulunuyor.
