ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların büyüyerek kitlesel göçe yol açma ihtimali, hem bölge ülkelerinde hem de Avrupa’da kaygıları artırdı. Olası bir istikrarsızlık durumunda İran’dan yaşanabilecek büyük çaplı bir göç dalgasında Türkiye’nin kilit ülke konumunda olması dikkat çekiyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Von der Leyen, Türkiye’nin diplomatik çözüm çabalarını ve arabuluculuğa hazır olduğunu bildirmesini memnuniyetle karşıladığını belirtti. Göçün olası etkilerine karşı Türkiye’nin hazırlıklarını takdir ettiğini vurgulayan von der Leyen, Suriye konusunda mevcut iş birliğine de dikkat çekti.
Bu açıklamalar, 2016 yılında imzalanan Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki mülteci mutabakatını yeniden gündeme getirdi. 2015’te Suriye iç savaşının etkisiyle Avrupa’ya yönelen yoğun göç akını, söz konusu anlaşma sonrasında önemli ölçüde kontrol altına alınmıştı. Ancak göç meselesi, Avrupa genelinde aşırı sağ partilerin güç kazanmasına ve iltica yasalarının sertleştirilmesine yol açmıştı.
Almanya’da “felaket senaryosu” uyarısı
Almanya’da iktidar ortağı olan Sosyal Demokrat Parti (SPD) de İran kaynaklı olası bir göç dalgasından endişe duyuyor. SPD’nin dış politika sözcüsü Adis Ahmetovic, Ortadoğu’daki her savaşın büyük göç hareketlerini beraberinde getirdiğini belirterek, İran’daki gelişmelerin milyonlarca insanı Avrupa’ya yöneltebileceğini söyledi. Ahmetovic, Avrupa’nın böyle bir duruma yeterince hazırlıklı olmadığını savundu.
İran’ın dini lideri Ali Hamaney sonrası oluşabilecek belirsizliğe işaret eden Ahmetovic, 90 milyon nüfuslu ve farklı etnik unsurları barındıran İran’da iç savaş riskinin göz ardı edilemeyeceğini dile getirdi.
Londra’daki King’s College London öğretim üyesi güvenlik uzmanı Peter Neumann ise İran’da karışıklık çıkması halinde panik ve kitlesel kaçış ihtimali bulunduğunu, ancak mevcut durumda rejimin kurumsal olarak güçlü olduğunu ve kısa vadede çöküş beklemediğini ifade etti.
Türkiye’de sınır güvenliği tartışması
İran’dan olası bir göç dalgası ihtimali Türkiye’de de siyasi gündemin üst sıralarında yer alıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Yankı Bağcıoğlu, düzensiz göçe karşı sınır güvenliğinin artırılması gerektiğini belirterek, Suriye iç savaşı sürecinde yaşanan tecrübelerin dikkate alınması çağrısında bulundu.
Göç karşıtı söylemleriyle bilinen Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ da Türkiye’nin yeni bir göç dalgasını taşıyabilecek kapasitede olmadığını savunarak, olası göçün İran topraklarında oluşturulacak güvenli alanlarda engellenmesi gerektiğini söyledi.
Yaklaşık 534 kilometrelik İran sınırına sahip olan Türkiye’nin, en kötü senaryoda sivilleri sınır dışında barındırmaya yönelik seçenekleri değerlendirdiği iddiaları kamuoyuna yansımış olsa da, Ankara’dan bu yönde resmi bir açıklama yapılmadı.
İran’da hâlihazırda yaklaşık 2 milyon Afgan mültecinin bulunduğu biliniyor. Uzmanlara göre çatışmaların derinleşmesi halinde bölgesel bir insani kriz riski artabilir ve bu durumun etkileri Avrupa’ya kadar uzanabilir.
