Abdullah Türer Yener
Moderatör
Gubad İbadoğlu neden tutuklandı?
RUFAT MURATLI – BAKÜ
Tutuklanması doğrudan Azerbaycan halkının haysiyetini hedef almıştır.
2 Temmuz’da memleketine dönen Gubad İbadoğlu, sadece 20 gün sonra bir takım saçma suçlamalarla gözaltına alındı ve bir gün sonra mahkemeye çıkarıldı. Polisin Gubad İbadoğlu’na ve özellikle eşine (eşi Irada Bayramova polis tarafından dövülmütür) acımasız muamelesi, ülkedeki baskıcı durumun açık bir göstergesi kabüledilebilir. Ceza Kanunu’nun 204.3.1 maddesine göre hak ve hukuka dikkat etmeden, sadece siyasi düzene göre devlet adına karar vermek iktidarında olan tek organ olan Azerbaycan mahkemesi tarafından Gubad İbadoğlu 3 ay 26 gün hapis cezasına çarptırıldı. Bahsigeçen madde, büyük miktarda sahte paranın hazırlanması, temin edilmesi ve satılması suçlarını kapsamaktadır. Bu maddeye göre sanığa 12 yıla kadar hapis cezası öngörüyor.
Dolayısıyla Gubad İbadoğlu, Azerbaycan resmi makamları, yani İlham Aliyev için ciddi bir tehdit unsuru oluşturduğu için, onu ülkenin siyasi tarihinde görülmemiş bir süre için özgürlüğünden mahrum etmek istemektedir. Başvurulan yazının rasyonellikten uzak yanı ise, ülkeye gelişinin sadece 20 gün olmasına rağmen, sahte parayı nereden, nasıl ve hangi koşullarda hazırlayıp, temin edip satabileceğidir.
Bu suçlamanın ortaya atılmasından önce Gubad Bey’in tutuklu bulunduğu esnada Azerbaycan’a bağlı basında Türkiye’nin bazı hükümet internet sitelerini ( Yeni Şafak, Haber Global, Trthaber ve s…) kaynak göstererek “Azerbaycan’da FETÖ Operasyonu” başlıklı yazılar yayınlandı. O yazılarda, tutuklandığı iddia edilen “FETÖ’cülerin” bir parti genel başkanıyla ilişkisi olduğuna dikkat çekildi. Bazı hükümet internet siteleri biraz daha ileri giderek utanmadan o partinin genel başkanının Gubad İbadoğlu olduğunu yazdı.
İçişleri Bakanlığı dahi resmi sitelerinde bu açıklamalara yer verdi. Ancak bu rasyonellikten uzak iddianın ömrü yarım gün bile sürmedi. Ancak,24 Haziran’da Gubad İbadoğlu hakkında sahte para hazırlamak, temin etmek ve satmak suçlaması ile mahkeme karar ilan edildi.
Bugün Azerbaycan’da vicdanı hür, şerefini şörhrete, konuta, paraya satmayan herkesin aklında muhtemelen şöyle bir soru vardır: Gubad İbadoğlu, ülkeni yağmalayan yetkililer için neden bu kadar tehlikeli bir figür?
Ülkenin yer altı ve yer üstü kaynakları kendi aile ve yandaşlarının çıkarları için kullanan, halkını bir lokma ekmeğe muhtaç bırakan, halkına eşine az rastlanır maddi ve manevi zulüm yaşatan bir iktidar için Gubad İbadoğlu neden susturulmak isteniyor? Bu soruları cevaplamak için, öncelikle Gubad İbadoğlu kimdir?” sorusunu kısaca cevaplamak gerekmektedir.
Azerbaycan Demokrasi ve Refah (ADR) Partisi Genel Başkanı ekonomi profesörü Dr. Gubad İbadoğlu, 12 Eylül 1971’de 27 yıl işgal altındaki Karabağ’ın Fuzuli şehrine bağlı Aşağı Guzdek köyünde doğdu ve liseyi Bakü’de fen bilimleri (fizik-matematik ağırlıklı lise) lisesinden mezun oldu.
Daha sonra, Azerbaycan Devlet Üniversitesi’nde iktisat bölümünde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı. 1999-2000 yıllarında Polonya’da Varşova Yüksek Ekonomi Okulu’nda doktora programını başarıyla tamamladı. 1995-1999’da Ekonomi gazetesi “Ekonomiks”in yazı işleri müdürlüğünü, 2000-2009’da “Ekspert” Ekonomi Dergisi’nin yazı işleri müdürlüğünü, 2002-2012’de Genel Yayın Yönetmenliğini, Ekonomik Araştırmalar Merkezi Yönetim Kurulu başkanlığı ve 2013-2015 yıllarında Azerbaycan Düşünce Kuruluşları Birliğinin başkanlığını yürüttü.
Gubad İbadoğlu, 2012 yılından bu yana Halk Girişimleri Merkezi başkanı ve Ekonomik Araştırmalar Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olarak görev yapmaktadır. 2008 yılında merkezi Londra’da bulunan ” Ödediğini Açıkla” Uluslararası Koalisyonu’nun Stratejik Danışma Grubu üyesi, 2009 yılında Bükreş merkezli Black Sea NGO Forum Yönetim Kurulu Üyesi, 2011 yılında -2012, merkezi Brüksel’de bulunan Avrupa Birliği Doğu Ortaklığı Programı Sivil Toplum Forumu üyeliği, 2013’ten 2019’a kadar, merkezi Oslo’da bulunan Mineral Resources Extractive Industries Transparency Initiative’in (EITI) Uluslararası Yönetim Kurulu üyeliğine seçildi.
2020’den bu yana, merkezi Pekin’de bulunan CAREC Düşünce Kuruluşları Ağı’nın Stratejik Danışma Grubunun bir üyesidir. Gubad İbadoğlu, 2014-2015 yıllarında BM Kalkınma Programı’nın uluslararası danışmanı statüsüyle Kırgız hükümetinde danışman olarak çalıştı. Bu yıllarda gümrük ve bütçe politikasının etkinliğinin artırılması alanında reform programlarına öncülük etti. Professör Gubad İbadoğlu 2004/2005 eğitim öğretim yılında Budapeşte’de Merkezi Avrupa Üniversitesinde, 2008/2009 eğitim öğretim yılında Çapel Hillde ABD’nin Kuzey Karolina Üniversitesinde,2015/2016 eğitim öğretim yılında Durhamda ABD’nin Duke Üniversitesinde, 2017/2018 eğitim öğretim yılında Prinstonda ABD’nin Öndegelen Araştırma Enstitülerinde, 2018/2021 Eğitim-Öğretim yılında ABD New Brunswick’te bulunan Rutgers Üniversitesi’nde bilimsel araştırma ve pedagojik faaliyetlerde bulundu.
2021yılından bu yana Birleşik Krallıkt Londra Ekonomi və Siyasal Bilimler Okulun (LSE) profesörü görevinde çalışmaktadır. 2 Temmuz 2023 tarihinden itibaren, LSE’deki görev süresini tamamlayarak ülkesine dönmüştür.
Politikacı kimliği ile de bilinen Gubad İbadoğlu, 21 Şubat 2015’te Azerbaycan Demokrasi ve Refah (ADR) Hareketi’nin kuruluş kongresinde ve 17 Ekim 2021’de Azerbaycan Demokrasi ve Refah (ADR) Partisi’nin kuruluş kongresinde hareketatın ve partinin genel başkanlığına seçildi.
Sanırım yukarıdaki sorunun cevabı Gubad İbadoğlu’nun bu dolu dolu hayat yolunda da bulunabilir. Yozlaşmış bir rejimin karşısında dünyaca ünlü bir figürün olması kesinlikle arzu edilen bir durum değildir. Gubad İbadoğlu sürekli bu rejimin suçlarını ifşa ettiği için, iktidar açısından istenmeyen adam olarak da tanımlanabilir. Bu nedenlerden dolayı, Gubad İbadoğlu bugün Azerbaycan halkının örnek aldığı bir siyasetçi ve aydındır. Yetkililer Gubad İbadoğlu’nu etkisiz hale getirerek ona umut bağlayan vatandaşların umutlarını da yok etmeyi amaçlıyor. Ama görünen o ki, kıvranan iktidar için artık kırmızı çizgi kavramı kalmamış, hatta önde gelen bir bilim adamı ve aydın olarak Gubad Bey’in tutuklanması doğrudan Azerbaycan halkının özgüvenini hedef almıştır. Bugün bir ülkenin bilim insanı hedef alınırsa, yarın bu ülkede hiç kimse benzer bir durumdan güvende olmaz ve olamaz. Martyn Nimöller’in bir zamanlar “Geldiklerinde” şiirinde yazdığı gibi.
“Naziler Komünistlerin peşine düştüğünde Komünist olmadığım için sessiz kaldım.
Sosyal demokratları içeri attıklarında sosyal demokrat olmadığım için sustum.
Sonra sendika temsilcileri için geldiler, sendika üyesi olmadığım için bir şey demedim.
Sonra Yahudilerin peşine düştüler, Yahudi olmadığım için bir şey demedim.
Arkamdan geldiklerinde itiraz edecek kimse kalmamıştı…”
Maalesef bugün Azerbaycan’da görülen tablo çok üzücü ve vahimdir. Çünkü bu tür davranışlar bize 1930’larda Nazi Almanya’sında aydınlara yapılan muameleyi ve SSCB’de ölüm baskılarını hatırlatıyor. Yani büyük felaketler bizi bekliyor gibi görünüyor ve biz susup olayları seyredersek bu felakette boğulacağız.
Gubad İbadoğlu’nun hak ettiği özgürlüğü talep ediyoruz!
