Petrol Krizi Kapıda mı? Dünyanın Gözü Hürmüz Boğazı’nda
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarının ardından Tahran yönetiminin füze ve İHA’larla misilleme yapması bölgede tansiyonu zirveye taşıdı. Artan askeri hareketlilikle birlikte küresel enerji piyasalarının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda kritik gelişmeler yaşanıyor.
İran’dan resmi bir “kapatma” kararı gelmemiş olsa da, bazı kaynaklar boğazın “fiilen kapalı” olduğunu öne sürüyor. Dev petrol tankerlerinin rotalarını değiştirmeye başladığı, bazı ticari gemilerin ise Umman Körfezi’nden geri dönerek Körfez içinde beklemeye geçtiği bildiriliyor. Bu gelişmeler, “Yeni bir petrol krizi mi geliyor?” sorusunu gündeme taşıdı.
“Hiçbir Geminin Geçişine İzin Verilmiyor” İddiası
İran basınında yer alan haberlerde, gemi ve petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin durdurulduğu iddia edildi. Uluslararası medyada ise bir Avrupa Birliği yetkilisine dayandırılan haberlerde, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bölgeden geçecek gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor” mesajı ilettiği öne sürüldü.
Öte yandan UKMTO (İngiltere Deniz Ticaret Örgütü), yayımladığı uyarıda bölgede “önemli ölçüde” askeri faaliyet bulunduğunu bildirdi. UKMTO, denizcilerin Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) ve diğer seyir-haberleşme sistemlerinde elektronik karışma ve parazit riskine karşı dikkatli olmaları gerektiğini duyurdu.
UKMTO ayrıca, uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair çok sayıda rapor alındığını ancak bu iddiaların şu aşamada doğrulanamadığını belirtti. Yapılan açıklamada, bu tür yayınların hukuken bağlayıcı olmadığı ve uluslararası hukuk çerçevesinde seyrüseferi kısıtlayan resmi bir karar niteliği taşımadığı vurgulandı.
Bazı Gemiler Beklemede
Bölgede ticari gemi trafiğinin tamamen durmadığı, ancak bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda U dönüşü yaptığı gözlemlendi. Bazı ticari gemilerin ise Körfez’de beklemeye geçtiği bildiriliyor. Bu durum, tedarik zincirlerinde gecikme riskini artırıyor.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Kritik?
Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan dar su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.
Dünya genelindeki günlük petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si (günde yaklaşık 20 milyon varil) bu stratejik geçitten taşınıyor. Özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın petrol ihracatı ile Katar’ın LNG sevkiyatının tamamı büyük ölçüde bu rota üzerinden gerçekleştiriliyor. Sevkiyatın önemli kısmı ise Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ekonomilerine ulaşıyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın petrol fiyatlarında sert yükselişlere ve küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Bölgedeki askeri ve diplomatik gelişmeler, sadece Ortadoğu’yu değil dünya ekonomisini de yakından ilgilendiriyor.
