Ortadoğu’daki savaş sürerken küresel enerji ticareti için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nda dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Uzun süredir güvenlik riski nedeniyle sınırlı kullanılan boğazdan geçen gemi sayısında son günlerde artış gözlendi. Ayrıca bir aydan uzun süredir ilk kez büyük bir Avrupa şirketine ait bir gemi boğazı geçti.
Denizcilik verileri, Çarşamba günü boğazdan 16 kargo gemisinin geçtiğini gösterdi. Bir gün önce bu sayı 11’di. Böylece geçişler üç gün üst üste artmış oldu. Analistlere göre gemilerin çoğu güvenlik gerekçesiyle İran kıyılarına yakın bir rota izledi. Bazı gemiler ise Umman kıyılarına daha yakın bir güzergâhı tercih etti.
Gemi takip sistemlerine göre savaşın başlamasından bu yana ilk kez bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri de boğazdan geçerek Umman’ın başkentine ulaştı.
Fransız bir denizcilik şirketine ait Malta bayraklı “Kribi” adlı konteyner gemisi de Hürmüz Boğazı’nı geçerek Basra Körfezi’nden çıktı. Böylece uzun bir aradan sonra ilk kez büyük bir Avrupa şirketinin gemisi bu kritik geçişi gerçekleştirmiş oldu. Geminin, İran tarafından hedef alınma riskini azaltmak için telsiz üzerinden sürekli olarak “Sahip: Fransa” mesajı gönderdiği bildirildi.
Mart ayından bu yana boğazdan geçen gemilerin büyük kısmının İran’a giden veya İran’dan gelen gemiler olduğu belirtiliyor. Bunun dışında Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan, Çin ve Suudi Arabistan bağlantılı gemilerin de sınırlı sayıda geçiş yaptığı ifade ediliyor.
Bazı gemilerin, tarafsız olduklarını göstermek ve saldırı riskini azaltmak için navigasyon sistemlerinde Çin bağlantılarını özellikle vurguladıkları bildirildi. Çin hükümeti de boğazdan üç Çin gemisinin geçmesine izin verilmesi üzerine İran’a teşekkür etti ve tarafları çatışmayı sona erdirmeye çağırdı.
Buna rağmen boğazdaki trafik hâlâ savaş öncesi seviyenin oldukça altında. Savaş öncesinde dünya genelinde taşınan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla 28 Şubat’ta başlayan savaş, bölge genelinde gerilimi artırırken küresel ekonomiyi de etkilemeye başladı. Petrol fiyatı savaşın başında yaklaşık 70 dolar seviyesindeyken bir ay içinde 109 dolara kadar yükseldi.
Bölgede çatışmalar ise devam ediyor. İsrail ordusu, İran’dan yeni füze saldırıları düzenlendiğini ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini açıkladı. Saldırılarda bazı evler ve araçlar zarar görürken Tel Aviv’de bir tren istasyonunun da şarapnel nedeniyle hasar gördüğü bildirildi.
İran’a ait bazı füzelerin Kuveyt’te bir rafineride yangına yol açtığı ve tesiste üretime geçici olarak ara verildiği de aktarıldı.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’a yönelik sert açıklamalarını sürdürdü. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda İran’daki bazı köprülerin vurulduğunu belirterek ABD ordusunun henüz tüm askeri kapasitesini kullanmadığını söyledi. Ayrıca “Sırada köprüler ve ardından elektrik santralleri var” ifadelerini kullandı.
Trump daha önce de İran’ı “ait olduğu Taş Devri’ne geri göndermekle” tehdit etmişti.
