Türkiye’deki akademisyenleri, Çin tarafından haksız ve hukuka aykırı biçimde müebbet hapis cezasına çarptırılan akademisyen Doç. Dr. İlham Tohti’yi 2026 Nobel Barış Ödülü’ne aday göstermeye davet ediyoruz.
İlham Tohti Kimdir?
Pekin’de bulunan Minzu Üniversitesi’nde ekonomi alanında görev yapan 54 yaşındaki Doç. Dr. İlham Tohti, yaklaşık yirmi yıl boyunca Uygurlar ile Çin’deki Han Çinlisi çoğunluk arasında barışçıl diyalogun geliştirilmesi için kararlılıkla çalışmıştır. Kurucusu olduğu Uyghur Online adlı internet sitesi, Uygur bölgesinin ekonomik ve toplumsal sorunlarını ele almış, bu sorunlara yönelik yapıcı ve barışçıl çözüm önerileri sunmuştur.
Şiddetsizlik, uzlaşma ve birlikte yaşama ilkelerine bağlılığına rağmen; Uygur, Moğol, Tibetli ve Han kökenli öğrenciler ile kamuoyu üzerindeki etkisi nedeniyle Doç. Dr. Tohti, kısa, kapalı ve adil olmayan bir yargılamanın ardından Eylül 2014’te ömür boyu hapis cezasına mahkûm edilmiştir.
Tohti’nin çalışmaları, Çin’de Han çoğunluğu ile başta Uygurlar olmak üzere etnik azınlıklar arasındaki toplumsal uçurumun nasıl giderilebileceğine dair derin ve özgün bir bakış sunmuştur. Görüşleri kamuoyunda ilerici olarak değerlendirilirken, Çin Komünist Partisi tarafından tehdit olarak algılanmış; Tohti’nin susturulmasıyla eş zamanlı olarak Uygur Özerk Bölgesi’nde Uygur, Kazak ve diğer Müslüman halklara yönelik kapsamlı bir baskı politikası hayata geçirilmiştir.
Zamanla İlham Tohti, Uygurların gerçek özerklik, temel haklar ve özgürlük taleplerinin sembol isimlerinden biri hâline gelmiştir. Bugün Uygur Bölgesi’nde, beş yılı aşkın süredir milyonlarca Uygur ve diğer Türkî Müslüman toplulukların kitlesel biçimde alıkonulduğu bilinmektedir. Kamplardan kurtulanların tanıklıkları; açlık diyetleri, zorla çalıştırma, yoğun gözetim, cinsiyete dayalı cinsel şiddet, zorla kısırlaştırma, işkence, zorla ideolojik telkin, uyku yoksunluğu, bilinmeyen ilaçların zorla verilmesi, tıbbi bakımın engellenmesi ve gözaltında yüksek ölüm oranlarına işaret etmektedir.
Bu kamplar, günümüzün toplama kampları olarak tanımlanmakta ve İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bir etnik gruba yönelik en geniş çaplı kitlesel gözaltı uygulaması olarak değerlendirilmektedir.
Tüm bu koşullar altında İlham Tohti’nin adil, barışçıl ve kapsayıcı yaklaşımı; onu baskı ve zulüm ortamında barış, diyalog ve adaletin istisnai bir savunucusu hâline getirmektedir.
İlham Tohti Neden Nobel Barış Ödülü’ne Aday Gösterilmelidir?
İlham Tohti, hapsedilmesinin ardından uluslararası alanda geniş takdir görmüş; 2019 yılında Avrupa Parlamentosu tarafından verilen Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü ile Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü dâhil olmak üzere en az on uluslararası ödüle layık görülmüştür.
2018 yılından bu yana Avrupa Birliği ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye başta olmak üzere birçok ülkeden akademisyenler ve parlamenterler tarafından her yıl Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilmektedir. Son altı yılda yapılan adaylıklar sonucunda İlham Tohti, iki kez 300’ü aşkın aday arasından son beş aday arasına girmeyi başarmıştır.
Nobel Barış Ödülü’nün İlham Tohti’ye verilmesi, düşünce ve ifade özgürlüğü nedeniyle hiçbir somut suç isnadı olmaksızın Çin hapishanelerinde tutulan aydınlara dikkat çekilmesi açısından güçlü bir mesaj olacaktır. Aynı zamanda Tohti’nin yıllardır savunduğu barışçıl çözüm önerilerinin ve akademik çalışmalarının evrensel değerini tescilleyecek; Çin’in Uygurlara yönelik sistematik insan hakları ihlallerine karşı uluslararası toplumun duyarlılığını artıracaktır.
Bu ödül, Uygur meselesinin küresel düzeyde daha fazla tartışılmasına ve uluslararası platformlarda görünürlük kazanmasına önemli katkı sağlayacaktır.
Nobel Barış Ödülü’ne Aday Gösterme Aşamaları
- Aşağıdaki ilk bağlantı üzerinden Nobel Barış Ödülü Adaylık Formu sayfasına kayıt olunuz.
- Ardından ikinci bağlantıdan yönlendirilen sayfa aracılığıyla aday gösterme işlemini tamamlayınız.
Bağlantılar: