Ankara – ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği Ankara ziyaretinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından yapılan ortak açıklamalarda, iki ülke ilişkileri, CAATSA yaptırımları, F-35 programı ve KAAN savaş uçağı projesi öne çıkan başlıklar oldu.
Trump, Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını duyurarak, “Yaptırımları kaldıracağız. Marco Rubio ile bu konuda yakın çalışıyoruz. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Bunun zamanı geldi.” ifadelerini kullandı. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında ABD tarafından CAATSA yaptırımlarına tabi tutulmuştu.
F-35 için kapı açık, ancak net karar yok
Ortak basın toplantısında F-35 programına ilişkin soruları da yanıtlayan Trump, Türkiye’nin programa yeniden dahil edilmesi konusunda kesin bir karar vermediklerini belirtti. Konunun değerlendirileceğini söyleyen Trump, Türkiye ile ilişkilerin son dönemde önemli ölçüde güçlendiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise F-35 programıyla ilgili olumlu beklentisini dile getirerek, daha önce beş uçak için taahhüt aldıklarını ve Trump’ın verdiği sözleri yerine getireceğine inandığını söyledi.
Türkiye, Rus yapımı S-400 sistemlerini satın almasının ardından 2019’da F-35 programından çıkarılmış, 2021 yılında ise ortak üretici statüsünü resmen kaybetmişti.
Erdoğan: “Bu ziyaret çok önemli”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump’ı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde resmi törenle karşıladı. Görüşmenin başında yaptığı açıklamada, “Değerli dostumla Ankara’da bir araya gelmek bizlere ayrı bir güç katmıştır. Bu ziyaretin son derece önemli olduğuna inanıyorum.” dedi.
Trump ise Erdoğan’a övgüde bulunarak, “Çok iyi dostuz. Harika bir lidersiniz ve büyük saygı görüyorsunuz. Türkiye’nin ne kadar güçlü olduğunu birçok kişi bilmiyor.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca iki ülke arasındaki ilişkilerin bugüne kadarki en iyi seviyede olduğunu belirterek, Erdoğan ile uzun yıllardır güçlü bir iletişim içinde olduklarını söyledi.
KAAN için F110 motoru gündemde
Liderlerin gündemindeki bir diğer önemli konu ise Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN’da kullanılması planlanan F110 motorları oldu.
Trump, ABD’den alınan motorların bakım ve modernizasyonunun kendi sorumluluklarında olduğunu belirterek, bu konuda olumlu mesaj verdi. Erdoğan da KAAN motorlarının liderler düzeyinde yeniden ele alınacağını ve olumlu gelişmeler beklediğini ifade etti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, daha önce yaklaşık 700 milyon dolarlık motor ve ilgili ekipman satışı için Kongre’ye resmi bildirimde bulunmuştu. Sürecin devam ettiği belirtilirken, satışın engellenme ihtimalinin düşük olduğu değerlendiriliyor.
S-400 düğümü sürüyor
Trump’ın yaptırımların kaldırılacağı yönündeki açıklamalarına rağmen, Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün önünde hâlâ önemli hukuki engeller bulunuyor. ABD mevzuatına göre yaptırımların tamamen kaldırılabilmesi için Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaması şartı aranıyor.
Uzmanlara göre, Türkiye’nin S-400’leri elinde tuttuğu sürece F-35 programına yeniden katılması kolay görünmüyor. Ayrıca yüksek tutarlı savunma satışlarının ABD Kongresi’nin onayından geçmesi gerekiyor.
Bölgesel gelişmeler de masadaydı
Basın toplantısında bölgesel gelişmelere de değinen Trump, Türkiye’nin İran konusunda önemli bir aktör olduğunu belirterek, Ankara’nın bölgesel istikrar için yapıcı rol oynadığını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Türkiye’nin İran ile ABD arasındaki ilişkilerin normalleşmesi ve bölgede kalıcı barışın sağlanması için diplomatik girişimlerini sürdüreceğini ifade etti.
