Türkiye’nin ABD menşeli 70 adet M39 ATACMS balistik füzesini ve 12 M270 çok namlulu roketatar sistemini Ukrayna’ya devretmek için Washington’dan yeniden ihracat izni istediği ortaya çıktı. ABD Kongresi’ne sunulan bildirim, Ankara’nın Rusya-Ukrayna savaşındaki pozisyonuna ilişkin yeni bir tartışma başlatırken, uzmanlar gelişmeyi Türkiye’nin Batı’yla stratejik yakınlaşmasının işareti olarak değerlendiriyor.
Türkiye ile Ukrayna arasındaki savunma iş birliğinde dikkat çekici bir gelişme yaşandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre’ye gönderdiği bildirimlere göre Türkiye, envanterindeki ABD menşeli bazı silah ve mühimmatları Ukrayna’ya devretmek için yeniden ihracat izni talep etti.
6 Ağustos’ta Kongre kayıtlarına yansıyan bildirime göre paket kapsamında 12 M270 MLRS çok namlulu roketatar sistemi, 2 bin 524 M26 DPICM roketi ve 47 bin M509A1 203 milimetre mühimmat bulunuyor.
İkinci bildirimin konusu ise daha dikkat çekici: Türkiye, 70 adet M39 ATACMS taktik balistik füzesini de Ukrayna’ya devretmek istiyor. Bildirimlerde işlemlerde Türkiye’den MKE’nin yanı sıra ASFAT ve ARCA’nın da rol alacağı belirtiliyor.
ABD Kongresi’nden onay bekleniyor
Söz konusu silahlar ABD menşeli olduğu için Türkiye’nin bunları üçüncü bir ülkeye devredebilmesi Washington’ın yeniden ihracat iznine bağlı.
ABD yönetimi, bildirilen satışların ABD’nin güvenlik politikasıyla uyumlu olduğunu Kongre’ye iletti. Kongre’nin ise bildirim tarihinden itibaren 15 günlük inceleme süresi bulunuyor.
ABD belgelerinde Türkiye’nin satış gerekçesi, eski savunma sistemlerinin envanterden çıkarılarak mali kaynakların mevcut sistemlerin modernizasyonuna ve sürdürülebilirliğine yönlendirilmesi olarak gösteriliyor.
Ukrayna’nın ise söz konusu silahları Rusya’ya karşı taarruz ve savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla edinmek istediği belirtiliyor.
En dikkat çekici kalem: ATACMS
Paketin en kritik unsuru ise 70 adet M39 ATACMS füzesi.
ATACMS, M270 gibi sistemlerden fırlatılabilen taktik balistik füze ailesinin bir üyesi. Dolayısıyla Türkiye’nin bu füzeleri Ukrayna’ya devretmesi, yalnızca mühimmat transferi açısından değil, Ankara’nın savaşta hangi tarafın askeri kapasitesini desteklediği açısından da siyasi sonuçlar doğurabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ukrayna’nın daha önce de ABD tarafından sağlanan ATACMS füzelerini kullandığı biliniyor.
“Denge siyaseti rafa mı kalkıyor?”
Gelişme, Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna arasında yürüttüğü denge politikasının geleceği konusunda yeni bir tartışma başlattı.
Savunma analisti Arda Mevlütoğlu, Türkiye’nin Ukrayna’ya ATACMS gibi taarruz kapasitesi bulunan bir taktik balistik füze sistemini vermeye hazırlanmasının önemli bir değişime işaret edeceğini belirtti.
Dış politika analisti Aydın Sezer ise Ankara’nın Ukrayna’ya füze gönderebilmek için ABD’den yeniden ihracat izni istemesini, “denge siyaseti” açısından önemli bir kırılma olarak değerlendirdi.
Savunma analisti Kozan Erkan da Türkiye’nin Ukrayna’ya söz konusu mühimmatları vermesinin, Ankara’nın savaşta tarafsızlık politikasına ilişkin soru işaretleri oluşturacağını savundu.
Ankara-Moskova hattında yeni gerilim ihtimali
Türkiye’nin Ukrayna’ya ATACMS ve M270 sistemleriyle birlikte büyük miktarda mühimmat göndermesi halinde Moskova’nın vereceği tepki de merak konusu.
Ankara bir yandan Ukrayna ile savunma sanayisi alanındaki iş birliğini sürdürürken, diğer yandan Rusya ile enerji, ticaret ve diplomasi başta olmak üzere çok sayıda alanda ilişkilerini koruyor.
Bu nedenle söz konusu transfer, Türkiye-Rusya ilişkileri açısından da yeni bir sınama yaratabilir.
Öte yandan gelişmenin, Ankara-Washington ilişkilerindeki son dönemdeki yakınlaşmayla bağlantılı olup olmadığı da tartışılıyor.
Satış henüz tamamlanmış değil
Ancak kritik bir ayrıntı bulunuyor: ABD Kongresi’ne yapılan bildirim, işlemin tamamlandığı anlamına gelmiyor.
Washington’ın prosedürü kapsamında Kongre’nin inceleme sürecinin tamamlanması gerekiyor. Dolayısıyla şu aşamada söz konusu gelişmeyi “Türkiye’nin Ukrayna’ya silah satışı için ABD’den izin istediği ve transfer sürecini başlattığı” şeklinde ifade etmek daha doğru.
Transfer gerçekleşirse, Türkiye’nin Ukrayna’ya vereceği sistemler arasında yer alan 70 ATACMS füzesi, Ankara’nın Rusya-Ukrayna savaşındaki konumuna ilişkin tartışmaları çok daha ileri bir noktaya taşıyabilir.
