Türkiye’de en büyük banknot olan 200 Türk lirası, dolaşıma girdiği 2009 yılından bu yana alım gücünün büyük bölümünü kaybetti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) enflasyon hesaplamalarına göre, 200 liranın satın alma gücü yaklaşık yüzde 96 oranında eridi.
Arka yüzünde Yunus Emre’nin portresi bulunan mor renkli 200 liralık banknotlar ilk kez 1 Ocak 2009 tarihinde tedavüle çıktı. O dönemde tek bir 200 liralık banknotla alınabilen ürün ve hizmetler için bugün yaklaşık 5 bin lira ödemek gerekiyor. Başka bir ifadeyle, 17 yıl önce bir adet 200 lira ile yapılan alışveriş için bugün en az 25 adet 200 liralık banknot gerekiyor.
“Mor Para”nın Yaygınlığı Arttı
200 liranın değer kaybı, dolaşımdaki banknot sayısına da yansıdı. İlk piyasaya sürüldüğünde dolaşımda 9 milyonun altında 200 TL bulunurken, bugün bu sayı 4 milyar 130 milyon adede ulaştı. Bir dönem yüksek değerli ve nadir görülen “mor para”, artık günlük alışverişlerde sık kullanılan bir kupür hâline geldi.
Market Raflarında 200 Liranın Karşılığı Azaldı
13 Mayıs tarihli market fiyatlarına göre, 200 lira ile yalnızca yaklaşık 2 kilo domates ya da 2 kilo elma alınabiliyor. Çilek ve kırmızı biber gibi ürünlerde ise bir kilogram için neredeyse tamamı harcanıyor.
Ayçiçek yağında 200 lira ancak 2 litreye yeterken, zeytinyağının bir litresini almak için iki adet 200 liralık banknot gerekiyor.
Döviz Karşısında da Büyük Kayıp
200 lira piyasaya çıktığında yaklaşık 133 dolar veya 94 euro değerindeydi. TCMB Başkanı Fatih Karahan imzalı yeni tertip 200 liralık banknotların dolaşıma girdiği Nisan 2024’te ise aynı miktar yalnızca 6 dolar ve 5,7 euro seviyesine gerilemişti.
Bugün itibarıyla 200 liranın karşılığı yaklaşık 4 dolar veya 3,7 euro düzeyine kadar düştü.
Faiz ve Enflasyon Dengesi
TCMB verilerine göre bankalar geçtiğimiz ay Türk lirası mevduatlar için yaklaşık yüzde 47 seviyesinde faiz teklif etti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı yıllık enflasyon ise yüzde 32 seviyesinde bulunuyor.
Uzmanlar, yüksek enflasyonun uzun vadede para biriminin alım gücünü aşındırdığını ve yüksek kupürlü banknotların günlük hayatta daha sık kullanılmasına yol açtığını belirtiyor.
