Sanayide alarm zilleri çalıyor! Fabrikalar kapanıyor, işçiler kapının önüne konuluyor

Türkiye sanayisinde küçülme dalgası büyüyor. Birbiri ardına gelen kapatma, işten çıkarma ve kapasite düşürme kararları üretim cephesindeki tabloyu ağırlaştırdı. Alarko Carrier Gebze fabrikasını kapatıyor, Bosch’ta yüzlerce işçiyle yollar ayrıldı, Arçelik’te kapasite düşürme iddiaları gündemde. Dardanel’de maaş krizi yaşanırken, satılık fabrika ilanlarının sayısı 2 bin 370’i aştı. Sanayide yüksek maliyet, pahalı finansman ve daralan talep üretimi sıkıştırıyor.

Türkiye’de sanayinin çarkları alarm veriyor. Üretim maliyetlerindeki artış, yüksek faiz, finansmana erişim güçlüğü ve küresel pazarlardaki daralma şirketleri küçülmeye zorluyor. Fabrikalar kapanıyor, üretim bantları durduruluyor, işçiler işten çıkarılıyor.

Ekim ve kasım aylarında Kamuoyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan bildirimler ve şirketlerden gelen açıklamalar, sanayideki daralmanın farklı sektörlere yayıldığını ortaya koydu.

İklimlendirmeden otomotive, beyaz eşyadan gıdaya ve tekstile kadar birçok sektörde üretim ve istihdam baskısı büyürken, Türkiye genelinde satışa çıkarılan fabrika sayısındaki artış da dikkat çekti.

ALARKO CARRIER FABRİKAYI KAPATIYOR: 183 İŞÇİ İŞSİZ KALACAK

Sanayideki küçülmenin son örneklerinden biri Alarko Carrier oldu.

İklimlendirme sektörünün önemli şirketlerinden Alarko Carrier, maliyetleri düşürmek amacıyla Gebze’deki üretim tesisini kapatma kararı aldı.

Şirketin 6 Kasım’da KAP’a yaptığı açıklamaya göre fabrika, 28 Şubat 2027 itibarıyla faaliyetlerini tamamen sonlandıracak. Kapatma kararıyla birlikte 183 çalışanın iş sözleşmesi feshedilecek.

Bir fabrikanın daha üretimden çekilmesi, sanayi sektöründe maliyet baskısının istihdama yansımasını gözler önüne serdi.

BOSCH BURSA’DA 300 İŞÇİYLE YOLLAR AYRILDI

Otomotiv sanayisinde de küçülme rüzgarı esiyor.

Bosch’un Bursa fabrikasında ağırlıklı olarak Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında bulunan yaklaşık 300 çalışanla yollar ayrıldı.

Otomotiv sektöründe elektrikli araçlara geçişin hızlanması, geleneksel motor parçalarına yönelik talebin azalması ve şirketlerin küresel yeniden yapılanma stratejileri istihdam üzerinde baskı oluşturuyor.

Şirketin küresel stratejisi kapsamında 2030 yılına kadar Türkiye’de toplam 1.400 kişilik istihdam daralmasına gidebileceği belirtiliyor.

ARÇELİK’TE YÜZDE 30 KAPASİTE AZALTMA İDDİASI

Beyaz eşya sektöründe de üretim daralması iddiaları gündemde.

Arçelik’in Bolu fabrikasında bir süredir devam eden işten çıkarmaların son haftalarda hızlandığı öne sürüldü. Fabrikanın üretim kapasitesinin yüzde 30 azaltılacağı, bazı üretim bantlarının ise Manisa’daki tesislere kaydırılacağı iddia edildi.

Şirket tarafından bu iddiaları doğrulayan kesinleşmiş bir karar kamuoyuna açıklanmış değil.

Ancak üretim kapasitesine ilişkin iddialar, beyaz eşya sektöründe de küçülme tartışmalarını alevlendirdi.

DARDANEL’DE MAAŞ KRİZİ: İŞÇİLER EYLEMDE

Sanayideki sıkıntı yalnızca fabrika kapatmaları ve işten çıkarmalarla sınırlı kalmadı. Çanakkale merkezli Dardanel’de bu kez maaş krizi patlak verdi.

Sendikalar ve işçiler, son iki aydır ücretlerin ödenmediğini belirterek eylem sürecine girdi.

Şirket yönetimi ise maaşların ödendiğini ve ikramiye dağıtıldığını savundu. İşçiler, hesaplarına ödeme yapılmadığını ileri sürerek yönetimin açıklamalarına tepki gösterdi.

İşçi ve işveren arasındaki ödeme tartışması, üretim sektöründe yaşanan nakit akışı sorunlarını yeniden gündeme taşıdı.

SARAR’DA İFLAS TARTIŞMASININ ARKASINDAN MİRAS ÇEKİŞMESİ ÇIKTI

Tekstil ve hazır giyim sektörünün bilinen markalarından Sarar da hukuki bir süreçle gündeme geldi.

Şirketin Eskişehir’de iflasa başvurduğuna ilişkin haberlerin arka planında ise şirketin doğrudan mali durumundan ziyade aile içindeki miras ve yönetim anlaşmazlığının bulunduğu belirtildi.

Kurucu ortaklardan Celaleddin Sarar’ın vefatının ardından yaşanan anlaşmazlık kapsamında, hisse devirlerine itiraz eden varislerin şirket yönetimine karşı iflas yoluyla takip başlattığı aktarıldı.

Dolayısıyla bu hukuki süreç, Sarar’ın finansal olarak iflas ettiği anlamına gelmiyor.

SATILIK FABRİKA SAYISI 2 BİN 370’İ AŞTI!

Sanayideki daralmanın en dikkat çekici göstergelerinden biri de satışa çıkarılan üretim tesisleri oldu.

Gayrimenkul veri platformlarının verilerine göre Türkiye genelinde satılık fabrika ilanlarının sayısı 2 bin 370’i aştı.

Son bir yılda satılık fabrika ilanlarında yaklaşık yüzde 60 artış yaşandığı belirtiliyor.

Yüksek enflasyon, enerji ve işçilik maliyetlerindeki yükseliş, pahalı kredi koşulları ve finansmana erişimde yaşanan zorluklar şirketlerin nakit ihtiyacını artırıyor.

İşletme sermayesi bulmakta zorlanan bazı firmalar, üretim tesislerini satışa çıkarmak zorunda kalıyor.

Fabrika ilanlarındaki artış tek başına üretimin aynı oranda gerilediğini göstermese de reel sektördeki finansman baskısının dikkat çeken göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.

SANAYİDE ORTAK SORUN: YÜKSEK MALİYET, PAHALI KREDİ, DARALAN TALEP

Farklı sektörlerde alınan kararların gerekçeleri değişse de şirketlerin önündeki sorunlar benzer:

• Yüksek üretim maliyetleri: Enerji, hammadde ve işçilik giderleri üretim maliyetlerini artırıyor.
• Pahalı finansman: Yüksek faiz ve krediye erişimdeki zorluklar işletmelerin nakit akışını sıkıştırıyor.
• Daralan talep: İç ve dış pazarlardaki talep koşulları üretim planlarını olumsuz etkiliyor.
• İstihdam kaybı: Şirketlerin küçülme ve yeniden yapılanma kararları çalışanları doğrudan etkiliyor.
• Üretim tesislerinin satışı: Fabrikaların satışa çıkarılması, bazı işletmelerin faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığına işaret ediyor.

Alarko Carrier’dan Bosch’a, Arçelik’ten Dardanel’e uzanan gelişmeler sanayideki baskının tek bir sektörle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Fabrika kapatma, üretim bantlarını azaltma ve işçi çıkarma kararları artarken, gözler sanayi şirketlerinin önümüzdeki dönemde atacağı adımlara çevrildi. Üretim ve istihdam üzerindeki baskının ne ölçüde hafifleyeceği ise finansman koşullarına, maliyetlere ve iç-dış talebin seyrine bağlı olacak.