Donald Trump’ın 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte İran’a karşı başlattığı savaşın üzerinden 40 gün geçti. Washington yönetimi başlangıçta hızlı bir zafer beklerken, savaşın giderek daha karmaşık ve maliyetli hale geldiği görülüyor.
Hürmüz hamlesi dengeleri değiştirdi
İran’ın en güçlü kozlarından biri Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı bu kritik geçiş noktasının fiilen kapatılması, küresel enerji piyasalarında büyük bir baskı yarattı.
İran ayrıca Körfez’deki ABD üsleri ile enerji ve altyapı hedeflerine yönelik saldırılar düzenleyerek savaşı geniş bir cepheye yaydı.
ABD: 13 bin hedef vuruldu
ABD ve İsrail’e göre İran’ın konvansiyonel askeri gücü ağır darbe aldı. Trump, Financial Times gazetesine verdiği demeçte savaşın başından bu yana 13 bin hedefin vurulduğunu söyledi.
İsrail ordusu ise İran’ın hava savunma sistemlerinin yüzde 80’inin imha edildiğini açıkladı.
Asimetrik savaş İran’ın en büyük silahı
Uzmanlara göre İran’ın gerçek gücü klasik ordusundan değil, asimetrik savaş stratejisinden geliyor.
Washington merkezli Middle East Institute uzmanı Jason H. Campbell, İran’ın bu tür bir senaryoya on yıllardır hazırlandığını belirtiyor.
İran, düşük maliyetli fakat etkili:
- insansız hava araçları
- siber saldırılar
- vekil milis ağları
gibi yöntemlerle savaşı uzun süre sürdürebilecek kapasiteye sahip.
Şahid İHA’ları savaşın merkezinde
İran’ın saldırılarında en dikkat çeken araçlardan biri Shahed drone olarak bilinen kamikaze İHA’lar.
- Maliyet: yaklaşık 20–50 bin dolar
- Menzil: yaklaşık 2.000 km
Bu İHA’ların düşürülmesi için kullanılan Patriot hava savunma sistemi füzeleri ise milyonlarca dolar değerinde. Bu durum savaşta maliyet dengesini İran lehine çevirebiliyor.
Coğrafya da İran’ın silahı
İran’ın en büyük avantajlarından biri de coğrafi konumu. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, küresel petrol ticaretini doğrudan etkiliyor.
ABD merkezli Institute for the Study of War raporuna göre İran:
- deniz mayınları
- sürat tekneleri
- İHA saldırıları
ile petrol tankerlerini sürekli tehdit edebiliyor.
Hızlı zafer ihtimali zayıflıyor
Uzmanlara göre İran rejimi için savaş bir varlık-yokluk meselesi. Bu nedenle Tahran yönetimi geri adım atmaktan ziyade çatışmayı uzatmayı tercih ediyor.
Ali Vaez gibi İran uzmanları, mevcut İran yönetiminin önceki dönemlere kıyasla çok daha sert ve tırmanmaya hazır olduğunu söylüyor.
Bu tabloya bakıldığında, ne hızlı bir askeri zafer ne de İran’da kısa sürede bir rejim değişikliği şu an için gerçekçi görünmüyor.
