15.2 C
İstanbul
Pazar, Kasım 22, 2026

“Made in Europe” Düzenlemesinde Türkiye Tehlikesi: Otomotiv İhracatında Milyarlarca Dolarlık Kayıp Riski

Avrupa Birliği’nin yerli sanayiyi desteklemeyi amaçlayan “Made in Europe” düzenlemesi kapsamında Türkiye’nin dışarıda bırakılması ihtimali güçleniyor. Almanya ve Fransa’nın otomotiv sektörüne yönelik uzlaşması, Türk üreticiler açısından endişe yarattı. Uzmanlar, olası dışlanmanın Türkiye’nin ihracatına ağır darbe vurabileceği ve Avrupa ile ekonomik ilişkilerde yeni sorunlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında sanayi politikaları üzerinden yaşanan görüş ayrılığı derinleşiyor. Avrupa’da üretimi teşvik etmek ve Çin karşısında rekabet gücünü artırmak amacıyla hazırlanan “Made in Europe” düzenlemesinde Türkiye’nin kapsam dışında kalma ihtimali, iş dünyasında kaygılara yol açıyor.

Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 40’ından fazlasını AB ülkelerine gerçekleştirmesi, tartışmanın ekonomik önemini artırıyor. Özellikle otomotiv sektörü, Türkiye’nin Avrupa pazarındaki konumu açısından kritik bir alan olarak öne çıkıyor.

Avrupa Komisyonunun mart ayında hazırladığı Sanayi Hızlandırma Yasası teklifiyle gündeme gelen düzenlemenin nihai kapsamı henüz kesinleşmiş değil. Türkiye’nin programa dahil edilip edilmeyeceği, önümüzdeki dönemde yapılacak müzakereler ve yasama süreci sonucunda netlik kazanacak.

Almanya ve Fransa’nın Uzlaşması Endişeleri Artırdı

Türkiye’nin kapsam dışında kalabileceğine yönelik kaygılar, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un otomotiv sektörüne ilişkin ortak yaklaşımının ardından arttı.

İki ülkenin üzerinde uzlaştığı modele göre, kamu teşviklerinden yararlanacak elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların Avrupa Birliği içerisinde monte edilmesi ve batarya dışındaki değerlerinin en az yüzde 70’inin AB menşeli olması öngörülüyor. Bataryalar için de ayrıca belirli koşulların uygulanması planlanıyor.

Bu yaklaşımda Birleşik Krallık ve Norveç’in kapsama dahil edilmesi gündeme gelirken, 1996’dan bu yana AB ile Gümrük Birliği içerisinde bulunan Türkiye’nin aynı avantajlardan yararlanamaması ihtimali tartışma yarattı.

Söz konusu uzlaşmanın henüz hukuki bağlayıcılığı bulunmuyor. Ancak önerilerin mevcut haliyle yasalaşması durumunda Türkiye’de üretilen araçlar, Avrupa’da üretilen rakiplerine kıyasla kamu teşvikleri ve alım avantajları bakımından dezavantajlı konuma düşebilir.

Türk Otomotiv Sektörü İçin Büyük Risk

Türkiye’nin Avrupa pazarına otomobil, ticari araç ve otomotiv yan sanayi ürünleri ihracatı, olası düzenlemenin etkilerinin en fazla hissedilebileceği alanların başında geliyor.

Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan raporda, Türkiye’nin 2025 yılında AB ülkelerine gerçekleştirdiği 30,1 milyar dolarlık otomotiv ihracatı üzerinden çeşitli kayıp senaryoları hesaplandı.

Rapora göre ihracatta yaşanabilecek daralmanın ekonomik karşılığı şöyle:

  • Yüzde 1 düşüş: Yaklaşık 300 milyon dolar kayıp.
  • Yüzde 5 düşüş: Yaklaşık 1,5 milyar dolar kayıp.
  • Yüzde 10 düşüş: Yaklaşık 3 milyar dolar kayıp.

Bu rakamlar gerçekleşmiş kayıpları değil, ihracatın farklı oranlarda azalması durumunda ortaya çıkabilecek olası sonuçları ifade ediyor.

Türkiye’nin otomotiv tedarik sanayisinin de düzenlemeden etkilenebileceği belirtiliyor. Avrupa’daki üreticilerle entegre çalışan Türk firmalarının rekabet gücünün zayıflaması, yalnızca Türkiye’deki ihracatı değil, Avrupa merkezli otomobil üreticilerinin maliyetlerini ve tedarik zincirlerini de etkileyebilir.

Raporda, Türkiye’deki otomotiv üretiminin yaklaşık yüzde 75’inin Avrupalı şirketler tarafından gerçekleştirildiğine ve bu şirketlerin Türkiye bağlantılı faaliyetlerinin Avrupa’da yaklaşık 250 bin kişiye istihdam sağladığına dikkat çekiliyor.

İş Dünyasından Tepki: Gümrük Birliği Göz Ardı Edilmemeli

Türkiye iş dünyasının temsilcileri, AB’nin yeni sanayi politikalarında Türkiye’nin mevcut ekonomik bağlarının dikkate alınması gerektiğini savunuyor.

TÜSİAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Küresel İlişkiler ve AB Yuvarlak Masası Eş Başkanı Azmi Gümüşlüoğlu, Almanya ve Fransa’nın otomotiv alanındaki ortak tutumunun Türkiye’nin Avrupa sanayi politikalarındaki geleceği konusunda soru işaretleri yarattığını belirtti.

Gümüşlüoğlu, Türkiye ile Avrupa arasındaki üretim ve tedarik ağlarının uzun yıllar içerisinde bütünleştiğini vurgulayarak, yeni düzenlemelerin bu yapıyı zayıflatmaması gerektiğine işaret etti. Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve vize serbestisi gibi başlıkların da ekonomik ve siyasi boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.

İktisadi Kalkınma Vakfı Başkanı Ayhan Zeytinoğlu da Türkiye’nin düzenleme dışında tutulmasına yol açabilecek yaklaşımı eleştirdi.

Zeytinoğlu, Türkiye’nin otomotiv ihracatının yaklaşık yüzde 73’ünün AB pazarına yöneldiğini belirterek, olası bir dışlanmanın ikili ticarete ciddi zarar verebileceği uyarısında bulundu.

Türkiye Hukuki Yollara Başvurabilir

Ayhan Zeytinoğlu, Türkiye’nin Gümrük Birliği’nden kaynaklanan haklarının korunması gerektiğini vurgulayarak, sürecin Türkiye aleyhine sonuçlanması halinde hukuki seçeneklerin değerlendirilmesini önerdi.

Zeytinoğlu’na göre Türkiye, gerekli koşulların oluşması durumunda Avrupa Adalet Divanı ve Dünya Ticaret Örgütü bünyesindeki mekanizmalar gibi hukuki yolları gündeme alabilir.

Bununla birlikte, düzenlemenin henüz yasalaşmamış olması nedeniyle nihai metnin nasıl şekilleneceği ve Türkiye’nin hangi hukuki seçeneklerden yararlanabileceği, sürecin ilerleyen aşamalarında netleşecek.

Türkiye açısından temel sorun, AB üyesi olmamasına rağmen Gümrük Birliği üzerinden Avrupa sanayisiyle yakın ekonomik bağlara sahip olması. Ankara ve iş dünyası temsilcileri, bu bağların yeni sanayi teşviklerinde dikkate alınmasını istiyor.

Uzmanlara Göre Siyasi Gelişmeler de Etkili

Türkiye’nin “Made in Europe” düzenlemesindeki geleceği yalnızca ekonomik kriterlere bağlı değil. Avrupa’daki siyasi dengelerin ve aşırı sağ partilerin yükselişinin de karar alma süreçlerini etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Ticaret Çalışmaları Merkezi Direktörü Bozkurt Aran, Avrupa’nın Çin karşısında rekabet gücünü artırmaya çalışırken Türkiye’yi üretim ağlarının dışında bırakmasının kendi sanayisi açısından da olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Aran, Türkiye’nin Avrupa için önemli bir üretim ve tedarik ortağı olduğunu vurgulayarak, bu potansiyelin değerlendirilmemesinin AB’nin rekabet gücünü zayıflatabileceği görüşünü dile getirdi.

Öte yandan Aran, Türkiye’nin insan hakları ve hukuk alanlarındaki sorunlarının Avrupa Parlamentosu’ndaki siyasi değerlendirmeleri etkileyebildiğine de dikkat çekti.

Almanya başta olmak üzere çeşitli Avrupa ülkelerinde aşırı sağın güç kazanması ve yaklaşan seçimlerin sonuçları, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceği açısından belirsizlik yaratan unsurlar arasında gösteriliyor.

Gözler Kasım ve Aralık Aylarındaki Oylamalarda

Sanayi Hızlandırma Yasası’nın geleceği açısından önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmeler önem taşıyor.

DW Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, Avrupa Parlamentosunda düzenlemeye ilişkin ortak komite oylamasının 30 Kasım’da, genel kurul oylamasının ise aralık ayının ortasında yapılması planlanıyor. Otomotiv sektörüne ilişkin hükümlerin ayrı bir düzenleme paketi olarak ele alınması da seçenekler arasında bulunuyor.

Yasanın nihai biçimi, Türkiye’nin Avrupa pazarındaki rekabet koşullarını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle yıl sonuna kadar yürütülecek diplomatik temaslar ve müzakereler, Ankara açısından kritik önem taşıyor.

Türkiye’nin “Made in Europe” kapsamına dahil edilip edilmeyeceği henüz kesinleşmiş değil. Ancak mevcut tartışma, Avrupa ile bütünleşmiş üretim yapısının korunması ve Türk ihracatçılarının rekabet avantajlarını kaybetmemesi açısından önümüzdeki dönemin en önemli ekonomi gündemlerinden biri olmaya aday.

Diğer Haberlere de Göz Atın

Haftanın Çok Okunanları