ABD ile İran arasında haftalardır süren çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan kapsamlı bir anlaşma üzerinde uzlaşma sağlandığı açıklandı. Tarafların yanı sıra arabuluculuk sürecinde yer alan Pakistan da anlaşmanın varlığını doğrularken, mutabakatın 19 Haziran’da İsviçre’de imzalanmasının beklendiği bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, anlaşmanın bölgeye barış ve istikrar getireceğini belirterek, imza sürecinin tamamlanmasının ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası gemi trafiğine açılacağını duyurdu. Trump, anlaşmanın enerji arzı ve bölgesel güvenlik açısından önemli sonuçlar doğuracağını ifade etti.
İran tarafından da anlaşmaya ilişkin olumlu açıklamalar geldi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, devlet televizyonuna yaptığı değerlendirmede, anlaşma kapsamında savaşın kalıcı olarak sona erdirileceğini söyledi. Garibabadi, ateşkesin yalnızca İran ile ABD arasındaki çatışmaları değil, Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki diğer askeri cepheleri de kapsayacağını belirtti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, tarafların imza töreni için İsviçre’de bir araya geleceğini duyurdu. İran Ulusal Güvenlik Konseyi de söz konusu tarihi doğruladı.
14 Maddelik Çerçeve Mutabakat
İran basınında yer alan haberlere göre taraflar, 14 maddelik bir çerçeve anlaşma üzerinde uzlaştı. İddialara göre anlaşma kapsamında ABD, 30 gün içerisinde İran’a yönelik deniz ablukasını kaldıracak ve Hürmüz Boğazı yeniden uluslararası ticaretin kullanımına açılacak.
Taslak metinde ayrıca İran’ın petrol ve petrol ürünlerine yönelik bazı yaptırımların kaldırılması, yurt dışında dondurulmuş olduğu belirtilen milyarlarca dolarlık İran varlığının serbest bırakılması ve ekonomik ilişkilerin yeniden canlandırılmasına yönelik maddelerin bulunduğu öne sürüldü. Ancak bu ayrıntılar henüz taraflarca resmen teyit edilmiş değil.
Nükleer Müzakereler Daha Sonra Ele Alınacak
Anlaşmanın, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlık konularından biri olan nükleer program meselesini doğrudan çözmediği, bunun yerine ileride yapılacak müzakereler için bir çerçeve oluşturduğu belirtiliyor. İran yönetimi, ABD’nin anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde nihai müzakerelerin başlayabileceğini açıkladı.
Mutabakatın ayrıca bölgedeki tüm cephelerde kalıcı ateşkes, ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme taahhüdü ve bölgedeki askeri varlığını kademeli olarak azaltmasına yönelik hükümler içerdiği ileri sürülüyor.
Piyasalar Olumlu Tepki Verdi
Anlaşma haberlerinin ardından küresel enerji piyasalarında da hareketlilik yaşandı. Petrol arzına ilişkin endişelerin azalmasıyla birlikte ham petrol fiyatlarında düşüş görüldü. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4’e yakın gerileyerek son aylardaki en düşük seviyelerden birine inerken, ABD tipi ham petrol (WTI) de önemli ölçüde değer kaybetti.
Uzmanlar, anlaşmanın resmiyet kazanması halinde enerji piyasalarında istikrarın güçlenebileceğini ve küresel ekonomiye olumlu katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
