Türkiye, 2025 yılını da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) en fazla bireysel başvurunun yapıldığı ülke olarak tamamladı. Ancak Strasbourg merkezli mahkemenin kamuoyuyla paylaştığı 2025 yılı verilerine göre, Türkiye’den yapılan başvurularda önceki yıla kıyasla düşüş yaşandı.
AİHM istatistiklerine göre, 2025 yılında Türkiye’den 18 bin 464 başvuru yapıldı. Bu rakam, 2024’te kaydedilen 21 bin 600 başvuruya göre belirgin bir azalmaya işaret ediyor.
Genel başvurularda da düşüş var
Mahkemenin toplam başvuru sayısında da gerileme dikkat çekti. AİHM, 2024 yılında 46 Avrupa ülkesinden 60 bin 350 başvuru alırken, 2025’te bu sayı yüzde 11 azalarak 53 bin 450’ye düştü.
Türkiye’den gelen başvuruların yüzde 80’den fazlasının, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrası uygulanan tedbirler kapsamında yapılan gözaltı, tutuklama ve yargılamalara ilişkin olduğu belirtildi.
Yeni dosyalar: Meslekten ihraçlar
AİHM kaynakları, 2025 yılının başından bu yana Türkiye’ye karşı yaklaşık 650 yeni başvurunun daha kayda geçtiğini, toplam başvuru sayısının ise şu an itibarıyla 19 bin 110’a ulaştığını bildirdi.
Son dönemde yapılan başvuruların önemli bir bölümünü, darbe girişimi sonrası kamu görevinden ihraç edilenlerin oluşturduğu ifade ediliyor. Anayasa Mahkemesi’nin bu alandaki son kararlarının ardından, yıl sonuna kadar AİHM’ye bu konuda 30 bine varan yeni başvuru yapılabileceği öngörülüyor.
Darbe girişiminin ardından Türkiye’den AİHM’ye üç dalga halinde yaklaşık 125 bin başvuru yapılmış, mahkeme bu dosyaların büyük bölümünü “iç hukuk yolları tüketilmediği” gerekçesiyle kabul edilemez bulmuştu. Bunun üzerine kurulan OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu sayesinde binlerce dosya AİHM’ye taşınmadan sonuçlandırılmıştı.
Spor kulüplerinden artan başvurular
Türkiye’den gelen başvurular arasında spor kulüplerine ait dosyalarda da artış gözlemleniyor. AİHM gündeminde şu anda, büyük bölümü futbol müsabakalarına ilişkin olmak üzere, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığını konu alan yaklaşık 60 başvuru bulunuyor.
Bu başvuruları yapan kulüpler arasında Fenerbahçe ve Galatasaray da yer alıyor. AİHM, bu ay başında verdiği bir kararda Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığı konusunda yeterli güvencelerin bulunmadığına hükmetmişti.
Türkiye’yi hangi ülkeler izliyor?
AİHM’deki dava dosyası sayısında Türkiye’nin ardından, Avrupa Konseyi’nden çıkarılmasına rağmen halen dosyaları bulunan Rusya (7 bin 177) geliyor. Rusya’yı sırasıyla Ukrayna (4 bin 4), Polonya (3 bin 517), İtalya (2 bin 787), Yunanistan (2 bin 562), Romanya (2 bin 489) ve Azerbaycan (2 bin 180) takip ediyor.
Nüfusu yüksek Avrupa ülkeleri arasında yer alan Fransa (703), İspanya (186), Birleşik Krallık (139) ve Almanya (127) ise başvuru sayılarında orta ve alt sıralarda bulunuyor.
