Bahar ayları doğanın yeniden canlandığı, ağaçların çiçek açtığı ve havaların ısındığı güzel bir dönemdir. Ancak milyonlarca insan için baharın gelişi aynı zamanda burun akıntısı, hapşırık nöbetleri ve gözlerde kaşıntı anlamına gelir. Halk arasında “saman nezlesi” olarak bilinen mevsimsel alerjik rinit, özellikle ilkbahar ve yaz başında en sık görülen sağlık sorunlarından biridir.
Saman nezlesi aslında bir enfeksiyon değildir. Virüs veya bakterilerden kaynaklanmaz. Bağışıklık sisteminin polen gibi zararsız maddelere aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkar. Özellikle ağaç, çimen ve yabani ot polenleri en sık sorumlu olan etkenlerdir.
Belirtileri Nelerdir?
Mevsimsel alerjik rinit çoğu zaman soğuk algınlığı ile karıştırılır. Ancak bazı belirtiler hastalığın ayırt edilmesini sağlar.
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
- Art arda gelen hapşırık nöbetleri
- Burun akıntısı
- Burun tıkanıklığı
- Burunda kaşıntı
- Gözlerde sulanma, kızarıklık ve kaşıntı
- Boğazda gıcık hissi
- Koku alma duyusunda azalma
- Halsizlik ve dikkat dağınıklığı
Soğuk algınlığından farklı olarak ateş genellikle görülmez. Şikâyetler özellikle açık havada, rüzgârlı günlerde veya polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde artar.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanıda en önemli unsur hastanın öyküsüdür. Şikâyetlerin her yıl aynı mevsimde ortaya çıkması, açık havada artması ve ailede alerji öyküsünün bulunması önemli ipuçları verir.
Kulak burun boğaz veya alerji uzmanı tarafından yapılan muayene sonrasında gerekli görülürse bazı testler uygulanabilir.
Hangi Testler Yapılır?
Alerjinin nedenini belirlemek için en sık kullanılan yöntem deri alerji testidir. Bu testte çeşitli alerjenler cilt üzerine uygulanır ve vücudun verdiği tepki değerlendirilir.
Bazı durumlarda kanda alerjiye yönelik özel testler de istenebilir. Kan testlerinde alerjik reaksiyonlarla ilişkili bazı değerler ölçülür. Bu testler hangi polen veya alerjenin sorumlu olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir.
Ancak unutulmamalıdır ki laboratuvar testleri tek başına tanı koydurmaz. Sonuçlar mutlaka hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Tedavisi Mümkün mü?
Evet. Günümüzde saman nezlesinin belirtilerini büyük ölçüde kontrol altına alabilen etkili tedavi yöntemleri bulunmaktadır.
Tedavinin ilk basamağı mümkün olduğunca alerjene maruziyeti azaltmaktır. Polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde pencerelerin kapalı tutulması, dışarıdan gelince yüzün ve ellerin yıkanması, kıyafetlerin değiştirilmesi faydalı olabilir.
İlaç tedavisinde ise doktor önerisiyle kullanılan alerji ilaçları, burun spreyleri ve göz damlaları önemli ölçüde rahatlama sağlar. Düzenli kullanıldığında yaşam kalitesini belirgin şekilde artırabilirler.
Bazı hastalarda ise alerjinin temel nedenini hedefleyen ve halk arasında “alerji aşısı” olarak bilinen özel tedaviler uygulanabilmektedir. Bu yöntem uygun hastalarda uzun vadeli fayda sağlayabilir.
İhmal Edilmemeli
Birçok kişi saman nezlesini basit bir rahatsızlık olarak görse de tedavi edilmediğinde uyku bozukluklarına, okul ve iş performansında düşüşe, sinüzit ataklarına ve yaşam kalitesinde belirgin azalmaya yol açabilir. Ayrıca alerjik bünyeye sahip kişilerde astım gelişme riski de daha yüksektir.
Baharın tadını çıkarmak isteyenlerin, sürekli hapşırık ve burun tıkanıklığını kader olarak görmemesi gerekir. Uzman değerlendirmesi ve uygun tedavi ile saman nezlesi büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve baharın güzellikleri daha rahat yaşanabilir.
