Dünya hızla yeni bir küresel kriz dönemine sürükleniyor. ABD’nin İran’a yönelik saldırısıyla başlayan gerilim Ortadoğu’yu savaş alanına çevirirken, dünya genelinde çatışma yaşanan ülkelerin sayısı 40’ı aştı. Uzmanlara göre bugün gezegen nüfusunun neredeyse yarısı doğrudan veya dolaylı olarak savaşların yaşandığı bölgelerde yaşıyor.
Ortadoğu’da savaş zinciri büyüyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta Tahran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş kısa sürede bölgesel bir çatışmaya dönüştü. İran’ın misilleme saldırıları, Amerikan askerlerinin bulunduğu Körfez ülkelerini hedef alınca gerilim hızla yayıldı.
İran’dan fırlatılan füze ve insansız hava araçları Azerbaycan, Bahreyn, Irak, Ürdün, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Kıbrıs’a yöneldi. Bu ülkelerin çoğu hava savunma sistemlerini devreye sokarak İran füzelerini ve İHA’larını düşürdü.
En sert askeri karşılık ise Katar’dan geldi. Doha yönetimi, İran’a ait iki Rus yapımı Su-24 savaş uçağını düşürdüğünü açıkladı.
Lübnan ise savaşın en ağır bedelini ödeyen ülkelerden biri oldu. İran destekli Hizbullah’ın İsrail’e saldırılar düzenlemesi üzerine İsrail ordusu Beyrut dahil ülkenin birçok noktasını yoğun bombardımana tuttu.
Ukrayna savaşı Avrupa’yı da içine çekiyor
Avrupa’nın ortasında devam eden Rusya-Ukrayna savaşı beşinci yılına girerken gerilim sadece iki ülkeyle sınırlı kalmadı. Belarus ve Kuzey Kore’nin Rusya’ya destek verdiği savaşta, NATO üyesi Polonya ve Türkiye de doğrudan askeri alarm durumuna geçti.
Rus İHA’larının Polonya topraklarına düşmesi sonucu sınır bölgelerinde siviller hayatını kaybederken NATO uçakları defalarca havalandı. Türkiye’de de benzer olaylar yaşandı. Ankara yakınlarında Rus menşeli olduğu değerlendirilen bir İHA Türk F-16’ları tarafından düşürüldü.
Suriye’de iç savaş bitmedi
Beşar Esad’ın devrilmesinden sonra iç savaşın sona erdiği düşünülse de Suriye’de çatışmalar tamamen bitmiş değil. Ülkede farklı etnik ve dini gruplar arasında gerilim sürüyor.
Suriye Demokratik Güçleri ile Şam yönetimi arasında yürütülen müzakerelerin çökmesi sonrası kuzey bölgelerinde çatışmalar yeniden alevlendi. Ülkede ayrıca IŞİD hücreleri, Kürt güçleri ve Şam yönetimine bağlı birlikler arasında zaman zaman silahlı çatışmalar yaşanıyor.
İsrail, Türkiye ve ABD askerleri de Suriye topraklarında farklı bölgelerde varlıklarını sürdürüyor.
Gazze, Batı Şeria ve Yemen’de gerilim dinmiyor
Gazze’de ateşkes uygulanmasına rağmen İsrail ile Hamas arasında zaman zaman çatışmalar yaşanıyor. Bölgenin büyük bölümü yıkılmış durumda ve yüz binlerce Filistinli çadırlarda yaşam mücadelesi veriyor.
Batı Şeria’da ise İsrail askerleri ve radikal yerleşimciler ile Filistinliler arasında her gün yeni şiddet olayları yaşanıyor.
Yemen’de İran destekli Husiler ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar sürerken ABD ve İsrail’in hava saldırıları ülkeyi daha da ağır bir insani krize sürüklüyor.
Afrika’da savaş ve terör dalgası
Afrika kıtası da ciddi çatışmalara sahne oluyor. Sudan’da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında 2023’te başlayan iç savaş hâlâ devam ediyor. Binlerce kişi hayatını kaybederken milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Kongo’da M23 isyancıları ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar sürerken Ruanda’nın isyancıları desteklediği iddia ediliyor.
Somali’de Eş-Şebab, Nijerya’da Boko Haram ve Sahel bölgesinde IŞİD bağlantılı gruplar sivilleri hedef alan saldırılar düzenlemeye devam ediyor.
Asya’da sınır savaşları
Afganistan ile Pakistan arasında sınır çatışmaları yeniden şiddetlenirken Pakistan Hava Kuvvetleri’nin Afganistan’a düzenlediği bombardıman gerilimi tırmandırdı.
Pakistan ile Hindistan arasındaki Keşmir gerilimi de sürüyor. İki ülke arasında zaman zaman hava kuvvetlerinin de devreye girdiği karşılıklı saldırılar yaşanıyor.
Amerika kıtasında krizler
ABD’nin Venezuela lideri Nicolas Maduro’yu Caracas’tan kaçırmasıyla Latin Amerika’da yeni bir kriz doğdu. Washington ile Havana arasındaki gerilim de hızla yükseldi.
Meksika’da ise büyük bir kartel liderinin öldürülmesi sonrası güvenlik güçleri ile çeteler arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Bazı şehirlerde havalimanları kapatıldı ve turistler otellerde mahsur kaldı.
Dünya yeni bir kaos dönemine mi giriyor?
Uzmanlara göre bugün en az 43 ülkede farklı düzeylerde silahlı çatışmalar yaşanıyor. Bu tablo, Soğuk Savaş sonrası dönemin en geniş çaplı küresel güvenlik krizlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Ortadoğu’daki savaşın daha fazla ülkeyi içine çekmesi durumunda ise dünya yeni bir büyük savaşın eşiğine gelebilir.
