ABD ile Ermenistan arasında milyarlarca dolarlık nükleer iş birliği anlaşması yapıldı, nihai hedef tabi ki atom bombası
ABD ve Ermenistan, nükleer enerji alanında milyarlarca dolarlık kapsamlı bir iş birliği anlaşmasına imza attı. Rusya’nın geleneksel müttefiki olarak bilinen Ermenistan’ın son yıllarda Moskova’dan uzaklaşıp Washington ile ilişkilerini derinleştirmesi, Güney Kafkasya’daki jeopolitik dengeler açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Anlaşma, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Erivan’a yaptığı resmi ziyaret sırasında duyuruldu. Vance, Ermenistan’ı ziyaret eden ilk ABD başkan yardımcısı oldu. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile düzenlenen ortak basın toplantısında, iki ülkenin “123 Anlaşması” olarak bilinen nükleer iş birliği düzenlemesine ilişkin müzakereleri tamamladığı açıklandı.
Vance, anlaşmanın ilk aşamada Ermenistan’a 5 milyar dolara kadar nükleer teknoloji ve ekipman ihracatına olanak tanıyacağını, uzun vadede yakıt tedariki ve bakım sözleşmeleriyle birlikte toplam hacmin 9 milyar dolara ulaşmasının öngörüldüğünü söyledi. İş birliğinin özellikle küçük, modüler nükleer reaktörleri kapsadığı belirtildi.
Yeni nükleer santral hedefi
Ermenistan, enerji arzında büyük ölçüde Rusya ve İran’a bağımlı durumda. Ülkede halen faaliyette olan ve Sovyet döneminde inşa edilen Metsamor Nükleer Santrali’nin yaşlanması nedeniyle Erivan yönetimi yeni bir nükleer reaktör inşa etmeyi planlıyor. Bu kapsamda ABD’nin yanı sıra Rusya, Çin, Fransa ve Güney Koreli şirketlerden gelen tekliflerin değerlendirildiği, ancak henüz nihai bir karar alınmadığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, ABD ile imzalanan son anlaşma, yeni santral projesinde Amerikan şirketlerinin öne çıkmasının önünü açabilir. Böyle bir adımın, Güney Kafkasya’yı uzun yıllar kendi nüfuz alanı olarak gören Rusya açısından stratejik bir kayıp anlamına gelebileceği belirtiliyor.
Bölgesel barış ve “Trump Yolu”
JD Vance’in Erivan ziyareti, ABD’nin arabuluculuğunda Azerbaycan ile Ermenistan arasında imzalanan barış anlaşmasından yaklaşık altı ay sonra gerçekleşti. ABD Başkanı Donald Trump, Ağustos 2025’te iki ülke liderini Beyaz Saray’da ağırlamış ve “Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP)” projesini duyurmuştu.
Proje, Azerbaycan’ın Ermenistan üzerinden Türkiye sınırındaki Nahçıvan’a kara bağlantısı kurmasını öngörüyor. Daha önce “Zengezur Koridoru” olarak anılan hattın geliştirilmesi ve işletme hakkının 99 yıllığına ABD’ye devredildiği açıklanmıştı. 43 kilometrelik hat; kara yolu, demiryolu, petrol ve gaz boru hatları ile fiber optik altyapıyı kapsayacak şekilde planlanıyor.
Azerbaycan ile Ermenistan arasında Dağlık Karabağ nedeniyle 1990’lı yıllarda ve 2020’de iki savaş yaşanmış, 2023’teki son askeri operasyonun ardından bölge tamamen Azerbaycan’ın kontrolüne geçmişti. Bu süreçte 120 binden fazla Ermeni, Karabağ’dan Ermenistan’a göç etmek zorunda kalmıştı.
JD Vance’in ziyaretinin ardından Çarşamba ve Perşembe günleri Azerbaycan’a geçmesi bekleniyor. Bu temasların, hem bölgesel barış süreci hem de enerji ve ulaştırma projeleri açısından yeni adımların habercisi olabileceği değerlendiriliyor.
