İran’da Ekonomik Kriz Protestolara Dönüştü: Sokaklarda Sert Müdahale
İran’da derinleşen ekonomik kriz ve siyasi baskılar, ülke genelinde kitlesel protestolara yol açtı. Başkent Tahran ile Meşhed başta olmak üzere birçok kentte binlerce kişi sokaklara çıkarken, göstericiler ile güvenlik güçleri arasında sert çatışmalar yaşandı.
Tahran’da toplanan kalabalıklar, Cumhuriyet (Jomhouri) Caddesi’nden yürüyüşe geçerek Naser Khosrow Caddesi ve İstanbul Meydanı’na yöneldi. Kent merkezindeki hükümet binaları ve ticari bölgelerde polis ile göstericiler arasında uzun süreli kovalamacalar yaşandı. Güvenlik güçleri, kalabalığı dağıtmak için yoğun biçimde biber gazı ve cop kullandı.
Görgü tanıklarına göre, protestocular “Utanmaz! Utanmaz!” ve “Korkma, hepimiz buradayız” sloganları atarak güvenlik güçlerine karşı direniş gösterdi. Bazı noktalarda polis hatlarının geri çekildiği bildirildi.
Çarşılar Kapandı, Grevler Yayılıyor
Protestolarla eş zamanlı olarak ülke genelinde esnaf grevleri dikkat çekti. Tahran Kapalıçarşı başta olmak üzere Lalezar Caddesi, Naser Khosrow ve İstanbul Meydanı’ndaki çok sayıda iş yeri kepenk kapattı. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, esnafın protestolara destek verdiği ve iş yerlerini kapatma çağrılarının yapıldığı görüldü.
Bazı videolarda ise açıkça “Diktatöre ölüm” sloganlarının atıldığı duyulurken, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın istifası talep edildi.
Meşhed’de Çatışmalar
Protestolar günün ilerleyen saatlerinde İran’ın kuzeydoğusundaki Meşhed kentine de sıçradı. Kentin merkezi meydanlarında toplanan kalabalık, çevik kuvvetin coplu müdahalesiyle karşılaştı. Müdahaleye rağmen göstericilerin dağılmadığı ve direnişin sürdüğü bildirildi.
Resmi Açıklamalar: “Ekonomik Talepler Aşıldı”
Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı, protestolara yaklaşık 200 kişinin katıldığını, kalabalık içinde 5-10 kişilik grupların ekonomik taleplerin ötesine geçen siyasi sloganlar attığını öne sürdü. Ajans, gösterilerin “siyasi istikrarsızlığa sürüklenmek istendiğini” iddia etti.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ilk resmi açıklamasında İçişleri Bakanı’na, protestocuların temsilcileriyle diyalog kurulması talimatı verdiğini duyurdu. Pezeşkiyan, hükümetin “haklı taleplerin dinleneceğini ve sorunların çözümü için adım atılacağını” söyledi.
Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da protestoların “kötü niyetli çevreler tarafından şiddete dönüştürülmek istendiğini” savundu.
Krizin Arka Planı
Uzmanlara göre protestoların temelinde, İran’da giderek ağırlaşan ekonomik kriz bulunuyor. İran riyali dolar karşısında tarihi dip seviyelere gerilerken, resmi verilere göre yıllık enflasyon aralık ayında yüzde 52,6’ya ulaştı. Ortalama yıllık enflasyon ise yüzde 42,2 olarak açıklandı.
Ülkede artan hayat pahalılığı, işsizlik ve alım gücündeki sert düşüşün, önümüzdeki günlerde yeni protestoları tetikleyebileceği değerlendiriliyor.