İran’da Kitlesel Protestolar Büyüyor: Trump “Tahran Müzakere İstiyor” Dedi
İran’da 2025 yılının son haftasında başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan hükümet karşıtı protestolar devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin Washington’la temasa geçerek müzakere talebinde bulunduğunu açıkladı.
Trump, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, “İran aradı, müzakere etmek istiyorlar” dedi. Olası bir görüşme için hazırlık yapıldığını belirten Trump, ülkedeki protestoların seyri nedeniyle ABD’nin “önceden harekete geçmek zorunda kalabileceğini” de ifade etti.
ABD Başkanı ayrıca, İran’da internetin büyük ölçüde kesilmesi üzerine göstericilere Starlink üzerinden uydu interneti sağlanması seçeneğini değerlendirdiğini söyledi. Bu konuda SpaceX’in sahibi Elon Musk ile görüşeceğini kaydetti.
Tahran: “Durum kontrol altında”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ülkedeki durumun “tamamen kontrol altında” olduğunu savundu. Trump’ın açıklamalarının ardından protestoların şiddete dönüştüğünü öne süren Arakçi, bunun dış müdahale için bahane yaratmayı amaçladığını iddia etti. İran’ın “hem savaşa hem diyaloğa hazır” olduğunu söyleyen Arakçi, internet erişiminin güvenlik birimleriyle koordinasyon içinde yeniden açılacağını belirtti.
Can kaybı iddiaları
ABD merkezli insan hakları ağı HRANA’ya göre protestolar 186 kente yayıldı. Örgüt, 483 göstericinin öldürüldüğünü, toplam can kaybının 544’e ulaştığını ve yaklaşık 10 bin 700 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. Bu veriler bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı. BBC’nin Tahran’daki bir kaynağa dayandırdığı haberlerde ise güvenlik güçlerinin gerçek mermi kullandığı ve durumun “çok kötü” olduğu öne sürüldü.
ABD ve Batı’dan tepkiler
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, protestocuları ABD’nin olası askeri müdahalesine zemin hazırlamakla suçladı. ABD medyası ise Trump yönetiminin İran’a yönelik siber operasyonlar, yeni yaptırımlar ve askeri seçenekler dahil çeşitli adımları değerlendirdiğini yazdı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’daki şiddet haberleri karşısında “şoke olduğunu” belirterek güvenlik güçlerine itidal çağrısı yaptı. Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola da göstericilere destek mesajı paylaştı.
Pehlevi’den çağrı
1979’da devrilen İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi, protestoların “yeni bir aşamaya geçmesi” çağrısında bulundu. Pehlevi, rejimi devirmeyi hedefleyen açıklamalarında bazı devlet kurumlarını “meşru hedef” olarak nitelendirdi ve yurt dışındaki İran temsilciliklerinde eski İran bayrağının kullanılmasını istedi.
Protestoların nedeni
Gösteriler, yerel para birimi riyalin sert değer kaybına tepki olarak Tahran’da başladı. Ekonomik hoşnutsuzluk kısa sürede rejim karşıtı bir harekete dönüştü. Hükümet reform vaatlerinde bulunurken, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney sert müdahaleden yana tutum sergiliyor. İsrail ve ABD’nin protestoculara verdiği açık destek ise ülkedeki gerilimi daha da artırıyor.
