Dünya genelinde askeri harcamalar 2025 yılında tarihi bir eşiği aşarak 2,9 trilyon dolara ulaştı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan son rapor, küresel silahlanma eğiliminin art arda 11’inci yılda da hız kesmeden sürdüğünü ortaya koydu.
Uzmanlara göre bu artışın arkasında, başta Rusya’nın Ukrayna’yı işgali olmak üzere devam eden savaşlar, bölgesel çatışmalar ve artan jeopolitik belirsizlik bulunuyor. Gazze, Sudan ve Asya-Pasifik’teki gerilimler de ülkelerin savunma bütçelerini büyütmesinde belirleyici rol oynadı.
Türkiye 30 milyar dolarlık harcamayla 18’inci sırada
Rapora göre Türkiye, 2025 yılında 30 milyar dolarlık askeri harcamayla dünyada en fazla savunma bütçesi ayıran 18’inci ülke oldu. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 7,2’lik, 2016’ya kıyasla ise yüzde 94’lük artış anlamına geliyor.
Türkiye’deki artışta, Irak, Suriye ve Somali’deki askeri faaliyetlerin yanı sıra yerli savunma sanayisine yapılan yatırımlar öne çıktı. Özellikle savunma projeleri için oluşturulan özel fonların bütçedeki payının hızla büyümesi dikkat çekti.
Avrupa’da Soğuk Savaş sonrası en hızlı artış
Küresel artışın en büyük kısmı Avrupa’dan geldi. Kıtanın toplam askeri harcamaları yüzde 14 artarak 864 milyar dolara yükseldi.
Avrupa ülkelerinin savunma politikalarındaki bu dönüşüm, büyük ölçüde Ukrayna savaşı sonrası güvenlik algısının değişmesine bağlanıyor. Pek çok ülke, olası tehditlere karşı ordularını güçlendirme ve caydırıcılığı artırma yoluna gidiyor.
Bu süreçte özellikle Almanya öne çıktı. Almanya’nın savunma bütçesi yüzde 24 artışla 114 milyar dolara ulaşarak ülkeyi dünya sıralamasında dördüncü sıraya taşıdı. Berlin yönetimi ayrıca NATO’nun yüzde 2’lik harcama hedefini de aşmış oldu.
ABD’de geçici düşüş, Çin’de istikrarlı yükseliş
Dünyanın en büyük askeri gücü olan Amerika Birleşik Devletleri, 2025’te savunma harcamalarını yüzde 7,5 azaltarak 954 milyar dolara düşürdü. Bu gerilemenin temel nedeni, Ukrayna’ya yönelik yeni askeri yardım paketlerinin onaylanmaması olarak gösteriliyor. Ancak uzmanlar, bu düşüşün geçici olabileceğine dikkat çekiyor.
Öte yandan Çin, askeri harcamalarını artırmayı sürdürerek ikinci sıradaki yerini korudu. Çin’in savunma bütçesi 31 yıldır kesintisiz büyüyor ve ülke, ordusunu 2035’e kadar modernize etmeyi hedefliyor.
Asya’da gerilim harcamaları tetikliyor
Asya’da da silahlanma yarışı hız kazanmış durumda. Hindistan, 2025 yılında savunma bütçesini yüzde 8,9 artırarak dünyanın en fazla harcama yapan beşinci ülkesi oldu. Çin ile yaşanan rekabetin yanı sıra Pakistan ile yaşanan çatışmalar da bu artışta etkili oldu.
Bölgede Japonya, Tayvan ve Avustralya gibi ülkeler de artan güvenlik kaygıları nedeniyle savunma bütçelerini yükseltiyor.
Silahlanmanın görünmeyen maliyeti
Uzmanlara göre askeri harcamalardaki artış yalnızca güvenlik politikalarıyla sınırlı değil. 2025 itibarıyla küresel askeri harcamaların dünya ekonomisine oranı yüzde 2,5’e ulaşarak son 15 yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Bu durum, hükümetlerin bütçelerinde savunmaya daha fazla pay ayırırken sosyal hizmetler, eğitim ve kalkınma projeleri gibi alanlarda kesintiye gidebileceği anlamına geliyor.
Araştırmacılar, silahlanmanın uzun vadede toplumlar üzerinde derin ekonomik ve sosyal etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Artan jeopolitik gerilimler sürdükçe, trilyon dolarlık bu harcama trendinin önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor.
