ABD’nin Irak’taki askerî varlığının sona erdiği bildirildi. Iraklı bir hükümet yetkilisi, ülkedeki tüm ABD muharip birlikleri ile lojistik destek unsurlarının Irak’tan ayrıldığını açıkladı. Bağdat yönetimi, çekilmenin tamamlanması nedeniyle dört günlük resmî tatil ilan etti.
Alman haber ajansı dpa’ya konuşan Iraklı yetkili, ABD askerlerinin ülkeden tamamen ayrıldığını söyledi. Washington yönetiminden ise henüz çekilmenin tamamlandığına ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.
ABD ile Irak, Amerikan askerlerinin ülkeden çekilmesine ilişkin anlaşmayı 2024 yılında imzalamıştı. Pentagon verilerine göre son yıllarda Irak’ta yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri görev yapıyordu.
ABD’nin Irak’taki askerî varlığı sona erdi
ABD askerleri çekilme süreci öncesinde Bağdat Havalimanı yakınındaki bir üs, başkentteki Yeşil Bölge ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin başkenti Erbil’de konuşlanmıştı.
Washington, 2003 yılında Irak’ı işgal ederek Saddam Hüseyin yönetimini devirmiş, ABD birlikleri 2011’de ülkeden çekilmişti. Ancak IŞİD’in 2014’te Irak ve Suriye’de geniş alanları ele geçirmesinin ardından Irak hükümetinin talebi üzerine ABD güçleri ülkeye yeniden konuşlandırılmıştı.
ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon, 2014 yılında IŞİD’e karşı operasyon başlatmıştı. Irak yönetimi 2017’de örgütün ülke topraklarındaki askerî hâkimiyetinin sona erdiğini açıklamıştı. Buna rağmen IŞİD hücreleri Irak ve Suriye’de faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.
İran yanlısı grupların etkisi
ABD’nin çekilmesi, Irak’taki İran yanlısı silahlı grupların etkisi açısından da önem taşıyor. Geçmiş yıllarda ABD ile İran arasındaki gerilim, Irak topraklarında da çeşitli saldırı ve karşılıklı çatışmalara yol açmıştı.
İran yanlısı gruplar daha önce Irak’taki Amerikan askerî tesislerine roket ve diğer saldırılar düzenlemişti. İran ile ABD arasındaki gerilimlerin tırmandığı dönemlerde Irak, iki ülke arasındaki çatışmanın önemli sahalarından biri hâline gelmişti.
Irak hükümeti, İran yanlısı silahlı grupların silahsızlandırılması ve devletin güvenlik yapısına entegre edilmesini de gündeme almıştı. Ancak bu sürecin 2027 yılına ertelendiği bildirildi.
Irak’ta dört günlük resmî tatil
Irak hükümeti, ABD askerlerinin ülkeden çekilmesini “Egemenlik Bayramı” olarak ilan etti. Çekilme takviminin 30 Eylül’de tamamlanmasıyla ülkede dört günlük resmî tatil başlayacak.
Bağdat yönetimi böylece ABD askerî varlığının sona ermesini Irak’ın egemenliği açısından sembolik bir dönüm noktası olarak öne çıkarıyor.
Türkiye de Başika’dan çekiliyor
Irak’taki yabancı askerî varlığındaki değişim yalnızca ABD ile sınırlı değil. Türkiye de Irak’ın kuzeyindeki askerî varlığını kademeli olarak azaltıyor.
Türkiye’nin Başika’daki askerî üssünün kontrolünün aşamalı olarak Bağdat yönetimine devredilmesi planlanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali Zeydi arasında New York’ta gerçekleştirilen görüşmenin ardından yapılan açıklamada, iki ülkenin Sincar’da devlet otoritesinin güçlendirilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların bölgedeki varlığının sona erdirilmesi konusunda mutabakata vardığı belirtildi.
Türkiye, Başika’daki askerî üssü 2015 yılında Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin onayıyla kurmuştu. Üste geçmiş dönemde yaklaşık 600 Türk askerinin bulunduğu belirtilirken, Türkiye’nin Irak’ın kuzeyindeki askerî faaliyetleri uzun süredir Ankara ile Bağdat arasında egemenlik tartışmalarına konu oluyor.
Ankara, bölgedeki askerî varlığını ağırlıklı olarak PKK’ya karşı yürütülen operasyonlarla gerekçelendiriyor. Bağdat ise geçmişte Türk askerlerinin Irak topraklarındaki varlığına ilişkin itirazlarını çeşitli diplomatik kanallardan gündeme getirmişti.
ABD’nin çekilmesi ve Türkiye’nin Başika’daki askerî varlığını azaltmaya başlaması, Irak’ın güvenlik mimarisinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte IŞİD hücrelerinin faaliyetleri, İran yanlısı silahlı grupların durumu ve Irak’ın kuzeyindeki güvenlik sorunları, Bağdat’ın önündeki başlıca güvenlik başlıkları olmayı sürdürüyor.
