Amerika Birleşik Devletleri ile İran, İsviçre’de gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerde 60 gün içinde kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmasını hedefleyen yol haritası üzerinde uzlaştı. Yaklaşık 18 saat süren müzakerelerin ardından taraflardan gelen olumlu açıklamalar, küresel piyasalarda da rahatlama yarattı.
Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ilk turunun tamamlandığı açıklanırken, tarafların Lübnan’daki çatışmaların izlenmesi amacıyla bir koordinasyon merkezi kurulması ve Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak düzenlemeler konusunda mutabakata vardığı bildirildi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmeler sonrasında yaptığı açıklamada, ülkesine petrol ve petrokimya ihracatı konusunda istisnai izinler verilmesi, dondurulmuş fonların serbest bırakılması ve yeniden yapılanma programlarına destek sağlanması yönünde güvenceler aldıklarını söyledi.
Taraflar arasındaki teknik görüşmelerin önümüzdeki günlerde İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde devam etmesi bekleniyor.
Müzakerelerden çıkan olumlu tablo, enerji piyasalarına da yansıdı. Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı bir dolardan fazla düşerek 79,44 dolara geriledi.
Görüşmeler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları müzakere sürecine ilişkin beklentileri olumsuz etkilemişti. Trump, İran’ın bölgedeki müttefiklerini kontrol altına almaması halinde yeni saldırılar düzenlenebileceğini belirtmiş ve Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için ücret alınabileceği yönünde açıklamalarda bulunmuştu.
Buna karşın ABD heyetine liderlik eden Başkan Yardımcısı JD Vance daha uzlaşmacı bir tutum sergiledi. Vance, Washington yönetiminin bölgede yeni bir sayfa açmak istediğini belirterek, diplomasi yoluyla Orta Doğu’da ortak bir gelecek inşa etmeyi hedeflediklerini ifade etti.
Taraflar arasındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri ise Lübnan’daki durum olmaya devam ediyor. Görüşmelerde üzerinde uzlaşılan koordinasyon merkezinin, İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkesin uygulanmasını denetlemesi öngörülüyor. Ancak İsrail yönetimi, güvenlik gerekçesiyle Lübnan’daki askeri varlığını sürdürme kararlılığını koruyor.
Öte yandan İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini kısıtlama yönündeki adımları da müzakerelerin hassas başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip boğazdaki geçişlerin güvenli şekilde sürdürülmesine yönelik düzenlemelerin ayrıntıları ise henüz netleşmiş değil.
Uzmanlar, önümüzdeki 60 günlük sürecin yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, enerji piyasaları ve küresel ekonomi açısından da belirleyici olacağı değerlendirmesinde bulunuyor.
