BM Genel Sekreteri Guterres Kıbrıs’ta Yeni Müzakere Zemini Arayacak
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs sorununda yeni bir müzakere sürecinin önünü açmak amacıyla Ada’ya resmi bir ziyaret gerçekleştiriyor. Guterres, 16 yıl aradan sonra Kıbrıs’ı ziyaret eden ilk görevdeki BM Genel Sekreteri olurken, temaslarına Salı günü başlayacak.
Ziyaret kapsamında Guterres, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’le ayrı ayrı görüşecek. Çarşamba günü ise BM İyi Niyet Misyonu Ofisi’nin ara bölgedeki merkezinde üçlü bir toplantı düzenlenecek.
Diplomatik kaynaklara göre Guterres’in temel hedefi, Kıbrıslı Türk ve Rum liderlerin yanı sıra garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın katılımıyla “5+1” formatında yeni bir uluslararası toplantı gerçekleştirilmesini sağlamak. Böyle bir zirvenin Ağustos sonu veya Eylül başında yapılabileceği değerlendiriliyor.
Yeni girişimde dikkat çeken unsurlardan biri, Ekim ayında KKTC Cumhurbaşkanı seçilen Tufan Erhürman’ın göreve gelmesi oldu. Diplomatik çevreler, Erhürman’ın selefi Ersin Tatar’a kıyasla müzakerelere daha açık bir yaklaşım sergilemesinin yeni bir diyalog zemini oluşturabileceğini değerlendiriyor.
Ancak çözüm modeli konusunda taraflar arasındaki görüş ayrılıkları devam ediyor. Türkiye ve KKTC yönetimi, iki devletli çözüm ve Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ile eşit uluslararası statüsünü savunurken, Kıbrıs Cumhuriyeti ile Yunanistan ise Birleşmiş Milletler parametreleri doğrultusunda iki toplumlu, iki bölgeli ve siyasi eşitliğe dayalı federal çözümü destekliyor.
Uluslararası basında yer alan bazı iddialara göre BM’nin üzerinde çalıştığı yeni plan, iki bölgeli ve iki toplumlu federasyon modelini temel alırken, kurucu devletlere daha geniş özerklik verilmesini ve federal hükümetin yetkilerinin sınırlandırılmasını öngörüyor. Aynı iddialarda, Kapalı Maraş ve Güzelyurt’un statüsü ile Ada’daki askeri varlığa ilişkin yeni düzenlemelerin de yer aldığı öne sürülüyor. Ancak BM bu haberleri doğrulamazken, Kıbrıs Rum yönetimi de söz konusu iddiaların tamamının gerçeği yansıtmadığını belirtti.
Öte yandan Avrupa Birliği’nin de süreçte daha aktif rol üstlenmeye başladığı görülüyor. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Temmuz ayında Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kıbrıs konusunu görüşmesinin ardından Avrupa Komisyonu, Raffaele Fitto’yu Kıbrıs Özel Temsilcisi olarak görevlendirdi.
Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik daha önce yürütülen girişimler sonuçsuz kalmıştı. 2004 yılında hazırlanan Annan Planı, Kıbrıs Rum tarafında yapılan referandumda reddedilmiş, 2017 yılında İsviçre’nin Crans-Montana kentinde gerçekleştirilen federasyon temelli müzakereler ise anlaşma sağlanamadan sona ermişti. Guterres’in son girişimi, yıllardır çözülemeyen Kıbrıs meselesinde yeni bir diplomatik sürecin başlayıp başlamayacağını ortaya koyacak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
