Fon soruşturmasının ardından ekonomi yönetimi “güvenilir ekonomi” mesajları verirken, ekonomistler sermaye piyasalarında güven kaybının büyüyebileceği ve krizin borsanın geneline yayılabileceği uyarısında bulunuyor.

Soruşturma kapsamında son olarak 46 şirket, 18 fon ve 42 kişinin malvarlığının dondurulduğu açıklanırken, Borsa İstanbul geçen haftayı yüzde 2,90 kayıpla tamamladı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek yabancı yatırımcılara, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise yerli yatırımcılara ekonominin temellerinin sağlam olduğu mesajını verdi.

Yılmaz, gelişmeleri “kısıtlı bir alandaki geçici bir sorun” olarak değerlendirirken, ekonomistler sorunun yalnızca sermaye piyasalarıyla sınırlı kalmayabileceğine dikkat çekiyor.

“Güven sorunu yaşanıyor”

Prof. Serap Durusoy, yaşananların yalnızca bir fon krizi olarak görülmemesi gerektiğini belirterek ekonomik, hukuki ve kurumsal boyutları olan bir güven sorunu yaşandığını söyledi.

Durusoy, tasarruf sahiplerinin finansal sistemden uzaklaşarak döviz ve yastık altına yönelme riskine dikkat çekti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre 18 Eylül haftasında fonlarda 458 milyar liralık düşüş, döviz mevduatlarında ise 3 milyar 30 milyon dolarlık artış yaşandığını belirtti.

“Borsaya yayılma riski var”

Prof. Murat Birdal ise soruşturmanın borsanın geneline yayılma riski taşıdığını savundu. Nakit ihtiyacı oluşan yatırımcıların, ellerindeki daha sağlam hisseleri de satmak zorunda kalabileceğini belirten Birdal, sermaye piyasalarındaki denetim sürecine ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi gerektiğini söyledi.

Birdal ayrıca doğrudan yabancı yatırımlar açısından Türkiye’de hukuktan eğitime kadar uzanan yapısal sorunların ve belirsizliklerin devam ettiğini ifade etti.

“Spekülatif sermayeyi teşvik eden ortam”

Prof. Erinç Yeldan ise sorunun yalnızca “güven yoksa yatırım yok” şeklinde açıklanamayacağını belirtti. Yeldan, denetim eksiklikleri, aşırı spekülasyon ve hukuki belirsizliklerin spekülatif sermayenin tercih ettiği bir ortam oluşturduğunu söyledi.

Ekonomist Güldem Atabay da soruşturmanın kapsamı ve tasfiye sürecine ilişkin soru işaretlerinin yatırımcı güvenini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Ekonomistler, sermaye piyasalarında güvenin yeniden tesis edilmesi için şeffaflık, etkin denetim ve hukuki öngörülebilirliğin güçlendirilmesinin kritik olduğunu vurguluyor.

Maddi açıdan muhtemel kayıplar

• Fon yatırımcılarının zararı: Malvarlığı dondurulan fon ve şirketlerdeki varlıkların değer kaybetmesi halinde yatırımcıların portföyleri doğrudan zarar görebilir.
• Borsadaki değer kaybı: Güven kaybı nedeniyle satışların artması, yalnızca soruşturmadaki şirketleri değil, diğer hisseleri de etkileyebilir. Bu durumda şirketlerin toplam piyasa değerinde milyarlarca liralık düşüş oluşabilir.
• Teminat ve likidite kayıpları: Yatırımcıların nakit ihtiyacı nedeniyle varlıklarını düşük fiyatlardan satması, gerçekleşmiş zararları büyütebilir.
• Şirketlerin finansman maliyetinin artması: Risk algısının yükselmesi, şirketlerin kredi ve sermaye piyasalarından daha pahalı kaynak sağlamasına yol açabilir.
• Yabancı sermaye kaybı: Yabancı yatırımcıların yeni pozisyon almaktan kaçınması veya mevcut yatırımlarını azaltması, Türkiye’ye sermaye girişini düşürebilir.
• Yeni yatırımların ertelenmesi: Güven sorununun büyümesi, şirketlerin yatırım kararlarını ertelemesine ve dolayısıyla üretim ile istihdam üzerinde dolaylı kayıplara yol açabilir.
• Tasarrufların sistem dışına çıkması: Döviz veya fiziki altın gibi araçlara yöneliş artarsa, bankalar ve sermaye piyasaları daha az kaynak toplayabilir.
• Vergi ve ekonomik aktivite kaybı: Yatırımların ve şirket faaliyetlerinin yavaşlaması durumunda uzun vadede vergi gelirleri ve ekonomik büyüme üzerinde olumsuz etki oluşabilir.