Xi Jinping ile Donald Trump arasında Pekin’de gerçekleşen kritik zirvede en dikkat çekici başlık Tayvan oldu. Çin lideri Şi Cinping, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesi hâlinde Çin ile ABD’nin doğrudan çatışma riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Çin devlet medyasına göre Şi, Tayvan konusunun Pekin-Washington ilişkilerindeki “en hassas ve en önemli mesele” olduğunu söyledi. Çin lideri, Tayvan Boğazı’nda “bağımsızlık ile barışın bir arada var olamayacağını” savunarak ABD’nin Tayvan politikalarının bölgesel istikrarı belirleyeceğini ifade etti.
Pekin’den kontrollü rekabet mesajı
Görüşmede sert mesajların yanında iş birliği vurgusu da öne çıktı. Şi Cinping, Çin ile ABD arasında “ölçülü rekabet ve stratejik istikrar” temelinde yeni bir ilişki modeli kurulabileceğini söyledi. Tarafların ticaret, sağlık, tarım, turizm ve güvenlik alanlarında iş birliğini artırması gerektiğini belirtti.
Yaklaşık iki saat süren görüşmede genel atmosferin diplomatik açıdan olumlu geçtiği aktarıldı.
Trump’tan Şi’ye övgü
Donald Trump ise görüşme sırasında Şi’ye yönelik dikkat çekici ifadeler kullandı. Trump, Çin liderine “Harika bir lidersiniz” diyerek hitap etti ve Çin ile ABD’nin “fantastik bir ortak geleceğe” sahip olabileceğini söyledi.
Trump ayrıca görüşmenin “tarihin en önemli zirvelerinden biri olabileceği” değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz Boğazı gündemi
Görüşme sonrası White House tarafından yapılan açıklamada Tayvan konusuna değinilmezken, iki liderin Hürmüz Boğazı konusunda benzer görüşlere sahip olduğu belirtildi.
Açıklamaya göre Washington ve Pekin, enerji sevkiyatı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması gerektiği konusunda uzlaştı. İran’ın bölgedeki savaş nedeniyle boğazı kapatması özellikle enerji ithalatında Ortadoğu’ya bağımlı olan Çin açısından ciddi ekonomik risk oluşturuyor.
Tayvan neden kritik?
Taiwan fiilen bağımsız ve demokratik şekilde yönetilen bir ada olsa da Çin tarafından kendi toprağı kabul ediliyor. ABD ise resmî olarak Tayvan’ı bağımsız devlet olarak tanımıyor ancak adaya askeri destek sağlıyor.
Pekin yönetimi, Tayvan’ın resmen bağımsızlık ilan etmesini “kırmızı çizgi” olarak görüyor. Bu nedenle Tayvan konusu uzun süredir Çin-ABD ilişkilerindeki en büyük gerilim başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
