İngiliz The Economist dergisi, Türkiye’de sermaye piyasalarını sarsan fon krizini mercek altına aldı. Dergi, yıllar içinde olağanüstü getiriler açıklayan bazı yatırım fonları ve finans şirketlerinde yaşanan sert dönüşün Borsa İstanbul’a da yansıdığını yazdı.

The Economist’in analizine göre kriz, bazı fonların yatırımcılardan gelen para çekme taleplerini karşılamakta zorlanmasıyla derinleşti. Yaşanan gelişmelerin ardından Borsa İstanbul’da sert satışlar görülürken, BIST 100 endeksi söz konusu haftayı yüzde 8’in üzerinde kayıpla tamamladı.

Reuters da söz konusu performansın Mart 2025’ten bu yana BIST 100’ün en kötü haftalık performansı olduğunu aktardı.

İki günde yaklaşık 30 milyar dolarlık değer kaybı

The Economist, satış dalgasının özellikle 16 Eylül’de belirginleştiğine dikkat çekti. Derginin aktardığına göre ana endeks o gün yüzde 5’in üzerinde geriledi.

Yaşanan sert düşüşün ardından iki gün içinde piyasa değerinden yaklaşık 30 milyar dolar silindi.

Dergiye göre krizin arka planında bazı yatırım fonlarının yüksek oranda likit olmayan hisselere yatırım yapması ve yatırımcıların yoğun para çekme talepleri karşısında bu varlıkların hızla nakde çevrilmeye çalışılması bulunuyor.

Yüzde 60 binin üzerinde getiri

The Economist analizinde, kriz öncesinde bazı fon ve şirketlerde görülen olağanüstü değer artışlarına da dikkat çekildi.

Derginin aktardığına göre Tera’nın önde gelen fonlarından biri yalnızca üç yıl içerisinde yüzde 60 binin üzerinde değer kazandı.

Destek Finans Faktoring de analizde dikkat çekilen şirketlerden biri oldu. Şirketin hisseleri, halka arzından yaklaşık 17 ay sonra yüzde 7 bin civarında değer kazanarak Türkiye’nin piyasa değeri açısından en büyük ikinci halka açık şirketi konumuna kadar yükseldi.

Ancak olağanüstü yükselişlerin ardından piyasalardaki tablo sert biçimde tersine döndü.

Fonlarda likidite sorunu

The Economist’e göre Tera ve bazı diğer portföy yönetim şirketleri, yatırımlarını nakde çevirmek isteyen yatırımcıların taleplerini karşılamakta zorlandı.

Fonlardaki likidite sorununun büyümesiyle birlikte yatırımcıların geri ödeme talepleri ve fonların ellerindeki varlıkları nakde dönüştürme süreci piyasalarda satış baskısını artırdı.

Ardından bazı şirketlerin yürüttüğü iddia edilen yapılara ilişkin tartışmalar gündeme geldi. The Economist’e konuşan bir yetkili, söz konusu yapıların bazı yönlerini “Ponzi benzeri” olarak nitelendirdi.

Bu ifade, söz konusu iddianın kesinleşmiş bir yargı kararı olduğu anlamına gelmiyor.

SPK’dan 131 fon için tasfiye süreci

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), gelişmelerin ardından yedi portföy yönetim şirketinin fonlarına yönelik kapsamlı tedbirler aldı.

SPK’nın müdahalesi kapsamında 131 yatırım fonu için tasfiye süreci başlatıldı.

Tasfiye kapsamına giren fonlar arasında Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy tarafından yönetilen fonlar da bulunuyor.

Tasfiye sürecinde fonların yatırımcılar açısından oluşturduğu yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve varlıkların nakde dönüştürülmesine ilişkin işlemler yürütülüyor.

Kriz Borsa İstanbul’a da yansıdı

Fonlarda yaşanan gelişmelerin etkisi Borsa İstanbul’da da güçlü şekilde hissedildi.

Yatırımcıların likidite ihtiyacını karşılamak amacıyla bazı varlıkların satışa çıkarılması, özellikle likiditesi düşük hisselerde sert fiyat hareketlerine neden oldu.

BIST 100’de yaşanan düşüş, fon krizinin yalnızca belirli yatırım fonlarıyla sınırlı kalmayıp sermaye piyasalarının geneline ilişkin endişeleri de artırdı.

Türkiye’nin piyasa statüsü tartışılıyor

The Economist analizinde yaşananların Türkiye’nin uluslararası sermaye piyasalarındaki konumu açısından da önem taşıdığı belirtildi.

Dergi, Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsüne ilişkin daha önce gündeme gelen tartışmalara dikkat çekerek, sermaye piyasalarının işleyişi, yatırımcı güveni ve piyasa erişilebilirliği konularındaki gelişmelerin uluslararası yatırımcılar tarafından yakından takip edildiğini yazdı.

Öte yandan yetkililer, yaşanan gelişmelerin finansal sistemin tamamına yayılan bir kriz oluşturmasını beklemediklerini belirtiyor.

Fon soruşturması da sürüyor

Fon krizinin mali boyutunun yanı sıra bazı işlemlere ilişkin adli soruşturma da devam ediyor.

Soruşturma kapsamında fon sahipleri ve yönetici kademelerinde bulunan kişilerle ilgili işlemler yürütülürken, suçtan elde edildiği değerlendirilen kazancın izinin sürüldüğü ve mal varlıklarının kaçırılmasını önlemeye yönelik adli ve mali tedbirlerin uygulandığı belirtiliyor.

Son gelişmelerle birlikte Türkiye’deki fon krizi; yatırımcıların geri ödeme talepleri, Borsa İstanbul’daki sert satışlar, SPK’nın 131 fon için başlattığı tasfiye süreci ve devam eden adli soruşturmayla birlikte sermaye piyasalarının gündemindeki en önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.