Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ve gözlemci ülkelerin toplam ticaret hacmi 1,27 trilyon dolara ulaşırken, toplam gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) 2,4 trilyon doların üzerine çıktığı bildirildi. Teşkilat bünyesinde ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi, bölge içi ticaretin artırılması ve Türk devletlerinin küresel ticaretteki ağırlığının yükseltilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor.
TDT tarafından yayımlanan Türk Devletleri Dergisi’nin 7. sayısında yer alan verilere göre, Türk dünyası ekonomileri geçen yıl ortalama yüzde 6,86 büyüme kaydetti. Üye ve gözlemci ülkelerin toplam ekonomik büyüklüğü 2,4 trilyon doların üzerine çıkarken, toplam ticaret hacmi de 1,27 trilyon dolar seviyesine ulaştı.
Ekonomik göstergelerdeki büyümeye karşın, bölge ülkeleri arasındaki ticaretin toplam potansiyelin altında kaldığına dikkat çekildi. Bu nedenle TDT çatısı altında ticaretin kolaylaştırılması, ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesi, gümrük süreçlerinin hızlandırılması ve dijital altyapının güçlendirilmesine yönelik mekanizmalar üzerinde çalışılıyor.
Bölge içi ticaret artırılmak isteniyor
TDT ülkelerinin ekonomik büyüklüğü artarken, teşkilat üyeleri arasındaki ticaretin istenilen seviyeye ulaşmadığı belirtiliyor. Bölge ülkelerinin farklı ekonomik yapıları ve üretim kapasiteleri, ticaretin çeşitlendirilmesi açısından önemli bir potansiyel oluşturuyor.
Ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesiyle enerji, ulaştırma, lojistik, sanayi, tarım, teknoloji ve hizmet sektörlerinde yeni işbirliği alanlarının ortaya çıkarılması hedefleniyor.
TDT’nin ekonomik gündeminde yalnızca ticaret hacminin artırılması değil, ortak üretim ve yatırım imkanlarının geliştirilmesi de bulunuyor. Böylece Türk devletlerinin birbirlerinin pazarlarına daha kolay erişebilmesi ve küresel tedarik zincirlerinde daha fazla yer alması amaçlanıyor.
Orta Koridor stratejik önem taşıyor
Bölgesel ekonomik entegrasyonun en önemli unsurlarından biri ulaştırma altyapısı olarak öne çıkıyor. Çin ile Avrupa arasındaki ticarette Türkiye, Kafkasya ve Orta Asya üzerinden uzanan Orta Koridor, Türk devletlerinin küresel ticaret bağlantılarını güçlendiren başlıca güzergahlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu, Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu ve Zengezur Koridoru gibi projelerin hayata geçirilmesinin bölgesel bağlantısallığı artırması bekleniyor.
Bu projeler sayesinde Orta Asya ülkelerinin dünya pazarlarına erişiminin kolaylaştırılması ve yük taşımacılığında alternatif güzergahların geliştirilmesi hedefleniyor.
Özellikle Çin ile Avrupa arasındaki ticaretin farklı güzergahlara dağıtılması, Orta Koridor’un ekonomik önemini artırabilecek faktörler arasında gösteriliyor.
Gümrük işlemlerinde dijitalleşme hedefi
Türk Devletleri Dergisi’nde Orta Koridor’un daha etkin kullanılabilmesi için yalnızca fiziksel altyapının geliştirilmesinin yeterli olmayacağına dikkat çekildi.
Ulaştırma ve gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesinin, sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması ve ticaret maliyetlerinin düşürülmesi açısından önemli olduğu belirtildi.
Yapay zekanın lojistik ve gümrük sistemlerine entegre edilmesi de gündemdeki başlıklardan biri. Akıllı veri analizi, otomatik risk değerlendirmesi ve dijital belge sistemleri sayesinde sınır geçişlerinin hızlandırılması hedefleniyor.
Bu dönüşümün gerçekleşmesi halinde, bölge ülkeleri arasındaki ticaretin yanı sıra Çin ile Avrupa arasındaki transit taşımacılığın da daha hızlı ve öngörülebilir hale gelmesi amaçlanıyor.
Dijital İpek Yolu için yeni altyapı
TDT’nin ekonomik gündeminde fiziksel ulaşım koridorlarının yanı sıra dijital bağlantılar da önemli bir yer tutuyor.
Azerbaycan ile Kazakistan arasında Hazar Denizi’nin altından kurulması planlanan fiber optik hattın, bölgesel dijital altyapının geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Söz konusu bağlantının, Asya ile Avrupa arasındaki veri trafiğinin çeşitlendirilmesi ve Türk devletlerinin dijital ekonomideki rolünün güçlendirilmesi açısından önem taşıdığı belirtiliyor.
Dijital altyapının geliştirilmesiyle birlikte e-ticaret, finansal teknolojiler, veri merkezleri, yapay zeka ve yüksek teknoloji alanlarında bölgesel işbirliğinin artırılması hedefleniyor.
Hedef yalnızca transit ülke olmak değil
TDT’nin ekonomik vizyonunda Türk dünyasının yalnızca Doğu ile Batı arasında bir ulaştırma güzergahı olarak konumlandırılması yerine, üretim ve teknoloji alanlarında da güçlü bir merkez haline getirilmesi öne çıkıyor.
Bu kapsamda bölge ülkelerinin teknoloji, inovasyon ve dijital dönüşüm alanlarındaki kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.
Ekonomik entegrasyonun derinleşmesi halinde, ortak yatırım projeleri ve bölgesel üretim zincirlerinin oluşturulması da mümkün olabilecek. Böylece Türk devletlerinin yalnızca transit taşımacılıktan gelir elde eden ülkeler değil, küresel tedarik zincirlerinde üretici ve teknoloji geliştirici aktörler olarak konumlanması hedefleniyor.
2,4 trilyon dolarlık ekonomik büyüklük
TDT üyesi ve gözlemci ülkelerin toplam GSYH’sinin 2,4 trilyon doları aşması, teşkilatın ekonomik potansiyelini ortaya koyan önemli göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Geçen yıl ortalama yüzde 6,86’lık büyüme kaydedilmesi de bölge ekonomilerindeki genişleme eğilimine işaret ediyor. Bununla birlikte ekonomik büyüklüklerin ülkeler arasında eşit dağılmadığı ve ekonomik yapıların birbirinden önemli ölçüde farklılaştığı görülüyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde TDT açısından temel hedeflerden biri, mevcut ekonomik büyüklüğü daha yüksek bölge içi ticarete ve ortak yatırımlara dönüştürmek olacak.
Ticaretin kolaylaştırılması, ulaştırma ağlarının geliştirilmesi, gümrük süreçlerinin dijitalleştirilmesi ve ortak teknoloji yatırımlarının artırılması, bu hedefin temel araçları arasında yer alıyor.
Türk dünyasının toplam ticaret hacminin 1,27 trilyon dolara ulaşması, mevcut ekonomik kapasiteyi ortaya koyarken, TDT’nin önündeki temel başlık bölge ülkeleri arasındaki ekonomik bağların ne ölçüde güçlendirilebileceği olacak. Orta Koridor ve Dijital İpek Yolu gibi projelerin yanı sıra teknoloji ve inovasyon yatırımlarının artırılması, teşkilatın gelecek dönem ekonomik gündeminin ana unsurları arasında bulunuyor.
