ABD ile İran arasında 40 gündür devam eden çatışmalarda kritik bir eşik aşıldı. ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen yoğun diplomatik temasların ardından İran ile iki haftalık ateşkes anlaşmasına varıldığını açıkladı. Karar, hem bölgesel dengeler hem de küresel ekonomi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Trump, kendisine ait sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada ateşkesi “dünya barışı için büyük bir gün” olarak nitelendirdi ve “Bu, Ortadoğu’nun Altın Çağı olabilir” ifadelerini kullandı.
Pakistan arabuluculuğu belirleyici oldu
Ateşkesin perde arkasında Pakistan’ın aktif rol oynadığı ortaya çıktı. Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asim Munir ile yaptığı görüşmelerin ardından bu kararı aldığını belirtti.
Diplomatik kaynaklara göre taraflar arasındaki müzakereler son 24 saat içinde hız kazanırken, ABD heyetinde Başkan Yardımcısı JD Vance ve özel temsilci Steve Witkoff’un da anlaşmaya destek verdiği ifade edildi.
İki ülke arasındaki ilk resmi görüşmenin 10 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanıyor.
Ateşkesin şartı: Hürmüz Boğazı’nın açılması
Anlaşmanın en kritik maddesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı “tam, derhal ve güvenli” şekilde yeniden uluslararası gemi trafiğine açmayı kabul etmesi oldu.
Buna karşılık ABD, İran’a yönelik bombardıman ve askeri operasyonları iki hafta süreyle askıya alacak. Bu süre, daha kapsamlı ve kalıcı bir barış anlaşmasının müzakere edilmesi için kullanılacak.
Trump, ABD’nin bölgede kalmaya devam edeceğini belirterek, “Her şeyin yolunda gittiğinden emin olmak için orada olacağız” dedi.
İran’ın 10 maddelik planı masada
Trump, İran tarafından sunulan 10 maddelik teklifin müzakereler için “uygulanabilir bir temel” oluşturduğunu söyledi. Söz konusu plan şu başlıkları içeriyor:
- ABD’nin saldırmazlık garantisi vermesi
- Hürmüz Boğazı geçişlerinin İran koordinasyonunda yürütülmesi
- İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kabul edilmesi
- Tüm yaptırımların kaldırılması
- BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı yaptırımlarının sona erdirilmesi
- İran’ın uğradığı zararların tazmin edilmesi ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması
- ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi
- Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmaların sona ermesi
Trump, “Geçmişteki ihtilafların neredeyse tamamında mutabakata varıldı” diyerek iki haftalık sürenin anlaşmanın nihai hale getirilmesi için kritik olduğunu vurguladı.
İsrail’den itiraz: “Lübnan dahil değil”
Ateşkesin kapsamına ilişkin en büyük belirsizlik Lübnan konusunda yaşandı. Pakistan ve İran, ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını savunurken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi bu iddiayı reddetti.
İsrail yönetimi, ateşkesi desteklediğini açıklasa da Lübnan’daki operasyonların devam edebileceği sinyalini verdi. Bu durum, ateşkesin kırılgan yapısına işaret eden önemli bir unsur olarak görülüyor.
Son anda gelen karar
Trump’ın ateşkes açıklaması, İran’a yönelik geniş çaplı saldırı tehdidi için verdiği sürenin dolmasına saatler kala geldi. ABD Başkanı daha önce İran’ın enerji altyapısını hedef alabileceklerini belirtmişti.
Son anda gelen bu diplomatik hamle, olası bir bölgesel savaşın daha da büyümesini şimdilik engelledi.
“Ortadoğu’nun Altın Çağı” vurgusu
Trump açıklamasında, ateşkesin yalnızca çatışmaları durdurmakla kalmayacağını, aynı zamanda ekonomik fırsatlar yaratacağını savundu. İran’ın yeniden inşa sürecine girebileceğini belirten Trump, “Büyük paralar kazanılacak” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı ayrıca, sürecin başarılı olması halinde Ortadoğu’da uzun vadeli barışın sağlanabileceğini öne sürdü.
Kritik iki hafta
Uzmanlara göre önümüzdeki iki haftalık süreç, hem ateşkesin kalıcılığı hem de kapsamlı bir barış anlaşmasına dönüşüp dönüşmeyeceği açısından belirleyici olacak.
Taraflar arasında derin görüş ayrılıkları bulunmasına rağmen, diplomatik kanalların açık kalması ve müzakerelerin başlaması, bölgede tansiyonun düşmesi adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
