İran, ABD’nin deniz ablukasına rağmen petrol ihracatını sürdürmek için alternatif yollar kullanıyor. Tahran yönetiminin, sevkiyatlarda özellikle Jasak Limanı’nı devreye soktuğu ve bu hat üzerinden Çin’e yüz binlerce varil petrol gönderdiği bildirildi.
ABD ve İsrail ile İran arasında süren gerilim ve savaşta ateşkes belirsizliği devam ederken, enerji piyasalarının odağında Hürmüz Boğazı yer alıyor. Boğazın kapanması ve ardından kısmen yeniden açılması, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtı. Brent petrol fiyatı kısa süreliğine 90 doların altına inse de artan belirsizlikle yeniden 100 doların üzerine çıkabileceği değerlendiriliyor.
Çin’e sevkiyat sürüyor
İran basınına göre Tahran yönetimi, ABD’nin özellikle Çin’e yönelik petrol ihracatını engelleme çabalarına rağmen sevkiyatlarını sürdürüyor. Nisan ayının ilk yarısında Çin’e yaklaşık 985 bin varil petrol gönderildiği belirtiliyor.
Umman Körfezi’nde bulunan Jasak Limanı, tankerlerin petrol yükledikten sonra Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan doğrudan uluslararası sulara açılmasına imkân tanıyor. Bu durum, İran’ın yaptırımları aşmasında kritik rol oynuyor.
Milyonlarca varillik hareketlilik
Veri analiz şirketi Vortexa’ya göre, 13–22 Nisan tarihleri arasında yaptırım altındaki gemiler de dahil olmak üzere 35 tanker bölgeden geçiş yaptı. Aynı dönemde İran’ın yaklaşık 10,7 milyon varil ham petrolü Hürmüz Boğazı üzerinden sevk ettiği ifade ediliyor.
Yaptırım şartı ve geçiş kontrolü
İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın tamamen ticarete açılması için ekonomik yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, ihracat kısıtlamalarının sürmesi halinde geçişlerin engellenmeye devam edebileceğini açıkladı.
Öte yandan Tahran yönetimi, boğazdan geçen gemilerden ilk geçiş ücretlerini toplamaya başladı. Elde edilen gelirlerin İran Merkez Bankası’na aktarıldığı belirtiliyor.
Gelişmeler, küresel enerji arzı ve petrol fiyatları üzerindeki belirsizliğin süreceğine işaret ediyor.
