Özbekistan Ordusunda “Öz Dil” dönemi başladı: Rusça askeri terimlerin kullanımı sona eriyor
Özbekistan Bilimler Akademisi Dil, Edebiyat ve Halk Bilimi Enstitüsü’nden uzmanların katılımıyla düzenlenen Terminoloji Komisyonu toplantısında, savunma alanında kullanılan Rusça terimlerin yerine önerilen ulusal karşılıklar kamuoyuna sunuldu.
Özbekistan, savunma sektöründeki Rusça kökenli teknik terimleri kademeli olarak Özbekçe karşılıklarıyla değiştirmeye hazırlanıyor.
Terminoloji Komisyonu’na sunulan ilk listede 41 kritik askeri terim yer alıyor.
Özbekistan, devlet dilinin kullanım alanını genişletme ve askeri terminolojiyi standartlaştırma hedefi doğrultusunda önemli bir adım attı.
Özbekistan Bilimler Akademisi Dil, Edebiyat ve Halk Bilimi Enstitüsü’nden uzmanların katılımıyla düzenlenen Terminoloji Komisyonu toplantısında, savunma alanında kullanılan Rusça terimlerin yerine önerilen ulusal karşılıklar kamuoyuna sunuldu.
Hedef: Askeri Dili Modernize Etmek ve Özbekçeleştirmek
Uzmanlar, askeri terminolojiyi Özbek dili normlarına uyarlamak için titiz bir çalışma yürüttü.
Önerilen değişiklikler arasında hem kadim Türkçe kökenli kelimeler hem de modern Özbekçe türetmeler dikkat çekiyor.
Öne Çıkan Bazı Terim Değişiklikleri:
| Mevcut (Rusça Kökenli) | Önerilen (Özbekçe) | Türkçe Karşılığı / Anlamı |
| Ataka (Ataque) | Hamla | Atak / Hamle |
| Kaska | Dubulga | Miğfer / Kask |
| Blokpost | Tushikpost | Kontrol Noktası |
| Zapal | Chaqnatkich | Ateşleyici / Fünye |
| Sabotaj | Kўporuvchilik | Sabotaj / Tahrip |
| Gaz Maskesi | Gazniqob | Gaz Maskesi |
| Poligon | Dala ўquv maydoni | Eğitim Alanı |
Tarihi Köklere Dönüş: “Erovul” ve “Bўrk”
Listede dikkat çeken unsurlardan biri de, tarihteki Türk-İslam devletlerinde kullanılan terimlerin yeniden canlandırılması oldu. Örneğin, devriye görevini belirtmek için “Erovul”, askeri şapka için “Bўrk” ve kale/tahkimat için “Isteqkom” kelimeleri öneriliyor.
Özbekistan ordusunda yaygın olan “DOT” (uzun süreli ateş noktası) gibi Rusça kısaltmaların yerine ise Özbekçe karşılığı olan “UMMON” (Uzoq muddatga mўlzhallangan otishn nuqtasi) kullanılması planlanıyor.
Vatandaşların Görüşüne Açık Süreç
Terminoloji Komisyonu, bu listenin henüz bir “ön çalışma” olduğunu ve sürecin şeffaf bir şekilde yürütüleceğini açıkladı.
Komisyon; vatandaşları, askeri uzmanları ve dil bilimcileri modern ulusal askeri terminolojinin geliştirilmesi sürecine aktif olarak katılmaya ve görüş bildirmeye davet etti.
Bağımsızlığın Dilsel Boyutu
Bu hamle, Özbekistan’ın 2026-2030 stratejisi kapsamında yürüttüğü “milli kimliği koruma” politikalarının bir parçası olarak görülüyor.
Uzmanlar, askeri dildeki bu değişimin ordunun milli aidiyet duygusunu güçlendireceğini ve eğitim süreçlerini daha anlaşılır kılacağını öngörüyor.
